భోపాల్ నగరంలోని కోహెఫిజా ప్రాంతం అది. 2011 ఆగస్టు 16 ఉదయం. దేశమంతా అన్నా హజారే అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంతో ఊగిపోతోంది. 38 ఏళ్ళ షెహ్లా మసూద్ తన కారులో కూర్చుని స్టియరింగ్ పట్టుకుంది. అన్నా హజారే ర్యాలీకి వెళ్లాలనే ఆతృత ఆమెలో ఉంది. కానీ అంతలోనే ఒక తుపాకీ గొంతు విప్పింది. ఒకే ఒక్క తూటా... ఆమె గొంతులోకి దూసుకెళ్లింది. దేశం కోసం అలుపెరగని పోరాటం చేస్తున్న ఒక ధీరవనిత ప్రాణం గాల్లో కలిసిపోయింది.
షెహ్లా మసూద్ అంటే కేవలం ఒక ఈవెంట్ మేనేజ్మెంట్ కంపెనీ నడిపే వ్యాపారవేత్త మాత్రమే కాదు, అక్రమార్కుల గుండెల్లో నిద్రపోయిన ఒక అగ్నిపర్వతం.
అక్షరమే ఆయుధంగా...
2009 వరకు షెహ్లా జీవితం సాదాసీదాగా సాగింది. కానీ ఎప్పుడైతే ఆమె చేతికి RTI (సమాచార హక్కు చట్టం) అనే ఆయుధం దొరికిందో, అప్పటి నుండి ఆమె ప్రస్థానం మారిపోయింది. కేవలం రెండేళ్లలో ఆమె 200కు పైగా దరఖాస్తులు వేసింది.
కళ్లముందే జరుగుతున్న అక్రమ కట్టడాల గుట్టు రట్టు చేసింది.
అడవులను రక్షించాల్సిన అధికారులే స్వయంగా పులుల వేటగాళ్లకు సహకరిస్తున్నారని ఆధారాలతో సహా బయటపెట్టింది.
ఖనిజ దిగ్గజంతో ఢీ!
షెహ్లా చేసిన పోరాటాల్లో అతి పెద్దది 'రియో టింటో' (Rio Tinto) అనే ప్రపంచ ఖనిజ దిగ్గజానికి వ్యతిరేకంగా సాగించిన యుద్ధం. ఛతర్పూర్ రక్షిత అటవీ ప్రాంతంలో ఉన్న 27.4 మిలియన్ క్యారెట్ల వజ్రాల నిధిపై ఆ కంపెనీ కన్నేసింది. ఈ ప్రాజెక్టు కోసం నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఇద్దరు జిల్లా కలెక్టర్లను సైతం బదిలీ చేయించారు.
కానీ షెహ్లా భయపడలేదు. RTIలతో అధికారులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసింది. పార్లమెంటు గడప తొక్కింది. చివరికి ఆ మైనింగ్ ప్రాజెక్టు ఆగిపోయేలా చేసింది. పర్యావరణాన్ని, ప్రజా సంపదను కాపాడటంలో ఆమె విజయం సాధించింది కానీ, శక్తివంతులైన శత్రువులను సంపాదించుకుంది.
మృత్యునీడలోనూ తగ్గని ధైర్యం
చనిపోవడానికి ఒక నెల ముందు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆమె స్పష్టంగా చెప్పింది— "నా ప్రాణాలకు ముప్పు ఉంది, ఎప్పుడైనా ఏదైనా జరగొచ్చు" అని. రాజకీయ నాయకులు, అధికారుల కుమ్మక్కు ఈ దేశాన్ని విషపూరితం చేస్తోందని ఆమె ఆవేదన చెందింది. భయం ఆమెను ఆపలేకపోయింది. అక్రమాలపై నిలదీయడమే తన శ్వాసగా భావించింది.
విచారణలోని వైపరీత్యం
ఆమె హత్య తర్వాత కేసును చేపట్టిన CBI, దీనిని ఒక 'ప్రేమ త్రికోణం'గా చిత్రీకరించింది. నలుగురిని దోషులుగా తేల్చి జీవిత ఖైదు విధించింది. కానీ, ఆమె తండ్రి మొత్తుకున్నా, సామాజిక కార్యకర్తలు ప్రశ్నించినా... ఆ మైనింగ్ మాఫియా కోణాన్ని పోలీసులు ఎప్పుడూ టచ్ చేయలేదు. ఆమెను చంపింది కేవలం ఒక కిరాయి హంతకుడి తూటా మాత్రమే కాదు, వ్యవస్థలోని అవినీతి తిమింగలాల కుట్ర అని అందరికీ తెలిసినా, అది ఫైళ్లలో ఎక్కలేదు.
ఒక బుల్లెట్... ఆపై అవార్డు!
షెహ్లా మసూద్ త్యాగానికి గుర్తుగా మరణానంతరం ఆమెకు 'SR జిందాల్ క్రూసేడ్ అగెన్స్ట్ కరప్షన్' అవార్డు లభించింది. ఏ గౌరవాన్ని అయితే అబ్దుల్ కలాం వంటి మహనీయులు పొందారో, అదే గౌరవం ఆమెకూ దక్కింది.
కానీ భారతావని ఆమెకు ఇచ్చింది ఏమిటి? > మొదట ఒక బుల్లెట్... తర్వాత ఒక అవార్డు! ఆ పైన ఒక విస్మృత జ్ఞాపకం.
నేడు సమాచార హక్కు చట్టం కోసం పోరాడే ప్రతీ ఒక్కరిలో షెహ్లా మసూద్ స్ఫూర్తి ఉంటుంది. ఆమె గొంతు నొక్కేయబడి ఉండవచ్చు, కానీ ఆమె వేసిన ప్రశ్నలు నేటికీ వ్యవస్థను నిలదీస్తూనే ఉన్నాయి.
కామెంట్లు
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి