మిత్రులకు నమస్తే... బ్లాగులోకి సాదర స్వాగతం... ఇవి నాకు నచ్చినవి, నేను రాసినవీనూ.. మీ అభిప్రాయాన్ని చెపితే సంతోషిస్తాను

Sunday, 18 September 2016

నీకోసం శ్రీకృష్ణుడు రాసిన లేఖ

మిత్రమా బావున్నావా...
నేను కృష్ణుడిని, నల్లనయ్య అని పిలుస్తారు కదా భారతంలోనే కాదు మీ సినిమాలలో కూడా చాలా సార్లు చూపించారు నీకు తెలుసని నాకు తెలుసులే, 

నీతోనే మాట్లాడదామనిపించి ఇది రాస్తున్నాను. నేనేమిటి నీకిలా ఉత్తరం రాయడం ఏమిటి అని చూస్తున్నావా? నన్ను అర్ధంచేసుకోవలసిన రీతిలో    కాకుండా కేవలం అద్భుతాలను, ఆశ్చర్యాలనూ మాత్రమే గుర్తుంచుకునే జనం మధ్య నీవెందుకో నాకు ప్రత్యేకంగా కనిపించావు. నా బాల్యమిత్రుడు కుచేలుడంత హాయిగా ఇప్పుడు నువ్వు నవ్విన ఆ చిర్నవ్వు నాకిష్టం, మరో ఇష్టసఖుడు ఉద్ధవుడంత సూటిగా వుండే నీ ప్రశ్నలిష్టం, రాధా మీరాబాయిల మాదిరిగా ప్రేమగా చూసే నీ ప్రశాంతమైన చూపు నాకిష్టం. అందుకే నీక్కొన్ని విషయాలూ విశేషాలూ చెప్దామనుకుంటున్నాను. ఇది మరెవరికో చెప్పాల్సిన పనిలేదు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ గా షేర్ చేయించాల్సిన అవసరం అంతకన్నా లేదు. అవసరమనుకునే మిత్రులతో పంచుకున్నా సంతోషమే కానీ మొత్తంగా చివరకు నీ మనసుకు రెండు ముక్కలు ఆచరణంత దగ్గరగా అర్ధమయితే అంతేచాలు. 

బాల్యమెంత బరువైనదో తెలుసా?

ఏమిటి కృష్ణుడు విలాసపురుషుడా? స్త్రీలోలుడా, నా ప్రీక్వెల్ రాముడంత ఆదర్శమూర్తిని కానా? ఇంకొంచెం ముందుకెళ్ళి జిత్తులమారినని కూడా అంటారా హవ్వ హేమిటయ్యా హిది? నా జీవితకాలమంతా పళ్ళబిగువున మోసిన దారుణమైన కష్టాలను నా మందహాసపు తెరను తీసి మీరెవరూ చూడలేదు. నిజానికి మీరు చూడాల్సిన అవసరం లేదనే అనుకున్నాను. నేను పుట్టకముందే నా సోదరులంతా కంసమామ చేతిలో చంపబడ్డారు. నా అమ్మనాన్న తాతగారు కూడా చెరసాలలో మగ్గిపోయారు. అసలు పుట్టడమే ఒక ఖైదిగా పుట్టాను. పుట్టిన మరుక్షణమే అమ్మప్రేమగా గుండెలకు హత్తుకునే లోగానే ఆ ప్రేమకు దూరంగా పోవాల్సి వచ్చింది. పైగా అప్పుడు కుంభవృష్టి, ఈదురు గాలులు నదిలో గుండా నాన్న నడుస్తూ వెళుతుంటే ఆ హోరుమధ్య జోరువానలో రేపల్లెకు చేరుకున్నాను. 


యుక్తవయస్సునూ యుక్తిగా బతకాల్సి వచ్చింది.
పూతన సంహారం
పెంచిన తల్లిదండ్రులనూ, అమాయకులైన ఆ పల్లెటూరి యాదవ ప్రజలనూ సంతోషపరచేందుకు నేను చేసిన చిలిపిచేష్టలే గుర్తుంచుకుని వుంటారు. పొత్తిళ్ళలో వెచ్చగా పడుకున్నప్పటినుంచి తప్పటగులువేసే దశనుంచి మా మామను అంతంచేసే దాకా చిన్న పిల్లాడిపై జరిగిన రాక్షసుల దాడులెన్నో తెలుసా? నిజానికి బ్రతకడమంటే దినదిన గండంగా గడిచింది. పూతన అనే రాక్షసి  విషపు పాలుతాగించి చంపుదామనుకుంది. బండిలా వచ్చి తొక్కుద్దామని శకటాసురుడు దూసుకొచ్చాడు. వీరుకాక తృణావర్తుడు, వత్సకుడు, బకాసురుడు, వృషభాసురుడు, కేశి, వ్యోమాసురుడు మొదలైన ఎందరో రాక్షసులు ట్రై చేసారు. ఏదో ఇప్పటి మీ తెలుగుసినిమాల్లో హీరోలా షర్టునలగకుండా గెలిచానులే అనుకుంటారు కానీ దానివెనకున్న కష్టమేమీ మీకు తెలియదు. ప్రయత్నమెంతటిదో అది పిల్లాడికెలా సాధ్యం అయ్యిందో మీరు ఊహించలేరు. చంపడం నాకు సరదా కాదు నా అవసరమూ కాదు. సామాజిక సమతుల్యతకు బరువుగా మారిన కొన్ని దోరణులను అంతచేయాల్సిన అవసరమున్నప్పుడే నేనా మార్గాన్ని ఎన్నుకున్నాను. 
కాళీయ మర్ధనం

రమణక ద్వీపం నుంచి వచ్చిన కద్రువ పుత్రుడు విషం కక్కే కాళీయుడనే సర్పరాజు కాళింది మడుగును విషతుల్యం చేసాడు. అంతటి విషసర్పాన్నీ చంపకుండా పడగలపై తాండవమాడి గర్వమణచి ఊరు దగ్గరున్న మడుగును ఖాళీచేయించి వేరే ప్రాంతానికి పంపించాను. దీనికి బలంతో పాటు క్షమవుండటం ఒక్కటే కారణం కాదు పర్యావరణ సమతుల్యానికి పామలు సైతం అవసరమే అనేది నాకు తెలుసు. రాక్షసులనూ, దుష్టులనూ మాత్రమే ఎదిరించాల్సి వచ్చిందనుకున్నారా? దేవతలతో సైతం నేను పోరాడాల్సిన పరిస్థితులు వచ్చాయి. తప్పదు నిలబడాలంటే కలబడాలని నాకు తెలుసు, కొన్ని ఉదాహరణలు చూడు మిత్రమా నేను కూడా అందరిలాగానే సాందీపని మహర్షి దగ్గర చదువుకున్నాను కదా. గురుదక్షిణగా ప్రభాస తీర్థంలో తప్పిపోయిన తన పుత్రుడిని తెచ్చివ్వమని ఆయన అడిగారు. శరీరంనుంచి వేరైన జీవం వెళ్ళిన చోటు దాన్ని నరకం అనే పేరుతో అనుకోండి పోనీ అక్కడకు వెళ్ళి దాని అధిపతి యముడితో తలపడి సాధించిన ప్రాణాన్ని గురుదక్షిణగా ఇచ్చానని కొందరు కథలలో అనుకుంటారు కానీ ఆ అబ్బాయిని పాంచజన్యుడనే రాక్షసుడు కిడ్నాప్ చేసాడు అతడితో పోరాడి విడిపించి గురుదక్షిణ చెల్లించుకున్నాను. బ్రహ్మదేవుడు గర్వపడిన సందర్భంలో గోవులుగా గోపాలుడిగా ఒక సంవత్సరంపాటు నేనే కనిపించి ఆయన గర్వభంగం చేయాల్సి వచ్చింది. అంతెందుకు నేను ఉండే ప్రాంతంపై తీవ్రమైన తుఫాను హడావిడితోనూ పిడుగుపాట్లతోనూ అతలాకుతలం చేయాలని వాతావరణంపై ఆధిపత్యం వున్న ఇంద్రుడు భావిస్తే మా ఊరుపక్కనే వున్న కొండ గోవర్ధనగిరిని పెకలించి ఏడురోజుల పాటు దాన్ని మోస్తూ మా వారందరికీ రక్షణ ఇచ్చాను. వాళ్ళు నేను కష్టపడుతున్నానని ఆందోళన పడకుండా నా చిరునవ్వును సైతం ఆ సందర్భంలో చెరగనీయలేదు. అందుకే నేను చిటికెన వేలితో మోయగలిగానని ఈనాటికీ మీరు బొమ్మలుగా గీసుకుంటున్నారు కదా. 

అమ్మకోసం ఆలికోసం అన్నీ పోరాటాలే కదా.
రుక్మిణీ పరిణయ సందర్భం
కొంచెం వయసొచ్చింది. కన్న తల్లిదండ్రులకు ఆనందం కలిగించాలి. జన్మభూమిపైనున్న ప్రజలకు కూడా మేలుచేయాలి. పెద్ద రాజును గెలవాలి. కానీ నాతో పాటు సైన్యంలేదు. సైన్యాధ్యక్షలు లేరు. నేనే నాయకుడిని, నేనే సైనికుడిని, నేనే వ్యూహకర్తగా మామ కంసరాక్షసుడిమీదకు అదే మందహాసంతో మధురానగరానికి కదిలాను. కువలయాపీడం అనే మదపుటేనుగును పంపారు. చాణూరుడనే మల్లయుద్దయోధుడిని ఉసిగొల్పారు. వాళ్ళను దాటుకుంటూ వెళ్ళాను. ఎట్టకేలకు కంసవధ చేసాను. ఇదంతా పదహారేళ్లనాటికే జరిగిన కథ. ఆ తర్వాత జరాసంధుడితో పదిహేడుసార్లు భీకర యుధ్దం చేస్తూ నన్ను నమ్ముకున్న రాజ్యాన్ని కాపాడుకుంటూ వచ్చాను.
చాణూర వధ
 అంతలోనే కాలయవనుడనే గర్విష్టిని అంతంచేయాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఇంత ఇబ్బందులు మళ్ళీ మళ్ళీ కలగొద్దని మొత్తం నగరాన్నే మధురనుంచి ద్వారకకు మార్చాను. ఆ తర్వాత నన్ను ఇష్టపడ్డ రుక్మిణితో నా పెళ్ళి దానికోసం వాళ్ళ అన్నయ్య రుక్మితో యుద్ధం. సత్రాజిత్తు దగ్గరున్న రోజుకు ఎనిమిది బారువుల బంగారం తయారుచేసే యంత్రం శమంతక మణిని దొంగిలించానన్న అపవాదును తొలగించుకోవడానికి ఎలుగుబంటి నాయకుడు జాంబవంతునితో పోరాడి శమంతకమణితో పాటు ఆయన బిడ్డ జాంబవతిని వివాహం చేసుకున్నాను. మరోసందర్భంలో మదించిన ఆబోతుతో పోరాడి అష్టమహిషుల్లో ఒకరైన నాగ్నజితిని వివాహం చేసుకున్నాను. ఇదంతా కేవలం నా సంసారాన్ని పెంచుకునేందుకే కాదు. నా రాజ్యానికి అదనపు రక్షణ అదనపు బంధుత్వం, దానివెంటనే వారికీ నా సంరక్షణ దీనితో చెడుపై పోరాడేవారి సంఖ్యను పెంచుకుంటూ రావడమనే రాజతంత్రం పనిచేస్తూనే వుంటుంది. జీవితం ఒక పోరాటమే నిజానికి నా భార్యలమధ్య కూడా ఎన్నెన్ని వైషమ్యాలు అయినా సరే వాటిని జాగ్రత్తగా సరిచేసుకుంటూ రాలేదా? సత్యభామ కోరిన పారిజాతవృక్షం కోసం ఇంద్రుడితో యుద్దం చేయాల్సివచ్చింది. చెల్లెలు సుభద్ర పెళ్ళి విషయంలో అన్న బలరాముడితో నానామాటలూ పడాల్సి వచ్చింది. మహిళలకు సమానమైన గౌరవం ఇవ్వడంలో నేనెప్పుడు వెనకంజవేయలేదు. ప్రజాకంటకుడైన నరకాసురుడిని వధించేసందర్భంలో సత్యభామను యుద్ధరంగంలోకి నాతోపాటు వచ్చిన సందర్భం మీకు కథల ద్వారా బాగానే గుర్తుంటుంది కదా. ఇలాంటి సందర్భాలు మీ దృష్టికి రానివి మరెన్నో జరిగాయి. జరాసంధుడనే వాడిని బావమరిది బలాఢ్యుడూ అయిన భీమునితో సంహరింపజేసాను. వందతప్పుల వరకూ ఓపికపట్టి ఆ తర్వాత తప్పక శిశుపాల వధ చేయాల్సి వచ్చింది. నా కుమారుడు సాంబుని వివాహ సమయంలో కౌరవులతో వైరం తప్పలేదు. మనవడైన అనిరుద్ధుని కళ్యాణ సమయంలో బాణాసురుడుతోనూ సాక్షాత్తూ శివునితోనూ యుద్దం చేయాల్సి వచ్చింది. 
ఆవేశమే కాదు ఆలోచన వుండాలన్నదే సూత్రం.
అమిగ్డాలా కాధు, దలామస్ ని పనిచేయించు మిత్రమా
కురుక్షేత్రంలో రక్తధారలు కార్చాల్సి వచ్చినా నా అత్యాధునిక ఆయుధాన్ని అనవసరంగా ప్రయోగించలేదు. అణుశక్తిలాంటి పెద్ద శక్తులను అత్యవసరాల్లోమాత్రమే వాడాలనే పద్దతులను నేను పట్టించుకున్నాను. కురుక్షేత్ర యుద్దంలో పాండవులకు వ్యూహకర్తగా, సైకాలజీ కన్సల్టెంటుగా వుంటూ వారిని గెలిపించినా సరే యుద్దానంతరం గాంధారీ శాపానికి గురికావలసివచ్చింది. పాండవులను వారికి జరిగిన అవమానాలను గుర్తుచేస్తూ ఆవేశంతో రెచ్చగొట్టవచ్చు కానీ ఏ పోరాటమైనా ద్వేషంతో మాత్రమే చేస్తే తర్వాత రాజ్య స్థాపనలో అంతగా మేలుచేయదు. అందుకే వారి అమిగ్డాల(మెదడులో ఉద్రేకాల భాగం)ను రెచ్చగొట్టి మీ సినిమాల్లో లాగా క్లైమాక్స్ ఫైటింగ్ లు హడావిడిగా చేయించలేదు. మీరిప్పటికీ మానసక అభ్యున్నతికి పర్సనాలిటీ డెవలప్ మెంటుకు ఉపయోగించుకునే గీతాభోదను యుద్దం మధ్యలోనే అర్జునుడికి చెప్పి ఆయన ధలామస్(మెదడులో ఆలోచనల భాగం) పనిచేయడం ద్వారా స్థిరంగా యుద్ధం గెలిచేలా చేసాను. ఇంతకీ నన్ను మీరు ఇప్పుడు నివసిస్తున్న కాలానికి అత్యంత పురాతన కాలంలో ఈ భూమిపై జీవించిన మనిషిగా గుర్తిస్తే ఇంటిలిజెన్స్ కోషెన్సీ తో పాటు ఎమోషనల్ కోషెన్సీని, కెరీర్, టైం అండ్ రిలేషనల్ మేనేజ్ మెంట్ లను చేసే విధానం అర్ధం చేసుకుని చూడండి. లేదూ ఏలియన్ జెనిటిక్స్ ని సాధించిన వాడిగా అంటే మీ క్రిష్ సినిమాలో లాగా అనే విషయాన్ని గమనిస్తే చెప్పిన భూమిని కాపాడుకునేందుకు చెప్పిన జాగ్రత్తలను సైతం అర్ధం చేసుకోండి. 
యుద్ధం మధ్యలోనైనా ఒక్కోసారి పాఠం చెప్పక తప్పదు
ఏలియన్ గుర్తుల గురించి మరికొన్ని మాటలు
సాల్వుడి యుద్దవిమానాలు ద్వారకపై మోహరించినపుడు
కురుక్షేత్రం తర్వాత నా పోరాటాల గురించి మీ దృష్టికి వచ్చిందో లేదో సముద్రం మధ్యలో అనేక ద్వారాలతో విశ్వకర్మచేత నిర్మింపజేసిన ద్వారక పట్టణం మీద సాల్వుడి యుధ్దం ఆకాశంలో ఎగిరే పళ్లేలవంటి వ్యోమనౌకలతో ఒకేసారి అనేకచోట్ల దాడిచేస్తూ మాయం అవుతూ తిరిగాడు. నాక్కూడా ఆ యుధ్దంలో బాగా గాయాలయ్యాయి. అయినా నా దగ్గరున్న అత్యంత ప్రమాదకరమైన వినాశనకరమైన ఆయుధాన్ని వాడకుండానే గెలవాలని నిశ్చయించుకున్నాను. ఎలాగో అతడిని వధించాను కానీ అతడు వాడిన ఆయుధాలు సముద్రం పొంగేలా చేస్తాయని నాకు తెలుసు, అందుకే అప్పట్లోనే పదివేలకు పైగా జనాభా వున్న మొత్తం నగరాన్ని 19 కిలోమీటర్ల అవతలకు సంకోదర అనే ప్రాంతానికి మార్చాను. దంతవక్త్రుడు, విదూరథుడు వంటి దుష్టశక్తులతో నా పోరు విషయం మీరు భాగవత కథగా మీదాకా వచ్చిన సాహిత్యంలో చదువుకునే వుంటారు కదా. ఈ మధ్యనే గుజరాత్ తీరంలో నా పాత నగరపు ఉనికిని మీ శాస్త్రవేత్తల బృందం డాక్టర్ యస్ ఆర్ రావు అనే ఆయన నేతృత్వంలో కనుగొన్నారట కదా. నేను ఉన్నానో లేనో అనే సందేహం ఇంకా వుంటే భాషల ప్రాచీనతలను లెక్కేసినట్లు భారతభాగవతాల అత్యంత ప్రాచీనతలను కనీసం లెక్కేసి చూడండి, అంతే కాదు కనిపిస్తున్న ఆధారాలను కొంచెం మీకందిన ఆధునిక శాస్త్రీయ అవగాహతో కలిపి విశ్లేషించి చూడండి. చివర్లో కళ్ళముందే అన్నగారు బలరాముడు శరీరాన్ని విడిచాడు. యాదవకుల నాశనానికి ముసలం పుట్టింది. కళ్ళముందే బంధువులూ, మిత్రులూ, కుమారులూ, మనవళ్ళూ యావన్మండీ కొట్టుకుచస్తున్నారు. తప్పదు కొన్నిపరిణామాలను ఆపలేనప్పుడు తప్పనిసరి అయినప్పుడు ఆందోళన పడటం కంటే చూస్తూ ఉండటం తప్ప మరేం చేయలేం అని అర్జునికి చెపుతున్నట్లు మీ అందరికీ చెప్పిన సూత్రాన్నే నేనూ అనుసరించాల్సి వచ్చింది. వృద్దాప్యంలో ఒంటరిగా అడవిలో కందమూలాలు వెతుక్కుంటూ జీవించానని మీకు తెలుసా? ఆ వయసులో చెట్లక్రింద రక్షణకూడా లేని కటిక నేలపై పడుకోవాల్సి వచ్చింది. ఎవడో అయినా కులాసాగా కాలు మీద కాలేసుకుని ప్రశాంతంగానే వున్నాను. అలా కదులుతున్న నా కాలివేళ్ళను ఎవరో ఆటవిక వేటగాడు కుందేలు చెవులనుకుని బాణం కూడా వేసాడు. తగిలింది ప్రాణం పోతుంది తెలుసు. అయినా కంగారు పడటానికి ఏముంది. మనం చేయాల్సిన పనులను మనం పూర్తిచేసాక, మన తర్వాత జీవరాశి ఆలోచనలకూ మనుగడకూ చోటిచ్చి మన పాత్రను తెరవెనక్కు తీసుకువెళ్ళాల్సిందే. తను చేసింది తప్పని ఏడుస్తున్న వేటగాడిని ఓదార్చడం నా చివరి పని అనిపించింది. అయినా ఈ విశేషాలన్నీ తరం నుంచి తరానికి లిపి లేకపోయినా ప్రవహించే జాగ్రత్తలు కూడా కొన్ని తీసుకున్నాను. అందుకేనేమో జ్ఞానం అవిరయిపోకుండా వందల ఏళ్ళు ఇళా మీదాకా ప్రవహిస్తూ వచ్చింది. మరింత నమ్మకంగా నా ఉనికిని దొరకబుచ్చుకోలేక పోయినా సరే నేనో నా పేరుతో రచయితో చెప్దామనుకున్న విషయాలు మీ దాకా వచ్చాయి కదా వాటిని జాగ్రత్తగా పట్టించుకోండి. ఎందుకంటే ఆచరణ కాళ్ళలా నడిపించేది అయితే జ్ఞానమే కళ్ళుగా చూపించేది అవుతుంది. జ్ఞానంలేని ఆచరణ గుడ్డి ప్రయాణమే. ఇప్పుడు చెప్పండి కృష్ణుడు భోగలాలసుడా? భాద్యతలేనివాడా? లేక ఆధునిక పద్దతిలో ఆచరణను చూపినవాడా అన్న సంగతులను. 

నా నమ్మకాన్ని వమ్ముచేయకుండా ఇంత ఓపికగా మొత్తం నా ఉత్తరాన్ని చదివిన నీ సహృదయానికి సంతోషపు దీవెనలతో.... నీ కృష్ణయ్య.






Monday, 5 September 2016

ఫేస్ బుక్ ఆల్బంగా పాడిపంటల విశేషాలు కొన్ని

వ్యవసాయమో, పశుపోషణో యాంత్రికంగా చేసే వృత్తి పనికాదు. ప్రకృతిని అర్థం చేసుకుంటూ.. దానికనుగుణంగా నడుచుకునే కార్యాచరణ. జీవన విధానం. ఆకాశాన్నీ, భూమిని అర్థం చేసుకుంటూ రైతు నేర్పుగా అడుగులేయాలి. తద్వారా వ్యవసాయంలో, రైతు జీవితంలో ఏర్పడిన సంక్షోభాన్నుంచి దూరమవ్వాలి.

పిల్లలమీద కోపం వస్తే ‘‘ ఒరే మట్టి పిసుక్కుంటూ పోతావురా’’ అనేది వారిని దారుణంగా కించపరుస్తున్నాం అనుకుంటూ వాడే ఒకానొక తిట్టు, కానీ ఈ తిట్టే మన సమాజపు తిండిగింజలన్నీ మట్టిగొట్టుకు పోయేలా చేస్తోంది తెలుసా? వ్యవసాయం అంటే చాలా చులకన పని అనే భావజాలాన్ని వ్యాపింపజేసే ఇటువంటి దోరణి కొంత కొంత మారుతోంది. చదువంటే కేవలం కూర్చుని తినేందుకు మార్గం కాదు. జ్ఞానాన్ని నైపుణ్యాన్ని పెంచుకునే సాధనం అనే విజ్ఞత పెరుగుతోంది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలో, లేదా కాలరు నలగని ఉద్యోగాలో మాత్రమే గొప్పవి అని కాక నేటి అవసరాలను తీర్చుతూ, మన శ్రమను, జ్ఞానాన్ని సక్రమంగా వినియోగించుకోగలిగినది ముఖ్యంగా మన మనసుకు నచ్చేదీ ఏ పని అయినా మంచిదే అనే సక్రమమైన ఆలోచన చివురులు వేస్తోంది.

ఆ దిశగా ఎన్నో అడుగులు పడ్డాయి. సాప్ట్ వేర్లు మానేసి దానిమ్మతోటలు పెంచిన వారు. కేవలం ఒక్క అరఎకరంలోనే పండించిన పంటతోప్రపంచ రికార్డు స్థాపించిన మహిళ, కోళ్ళను మేకలనూ పెంచుతూ అత్యదిక ఆధాయాన్ని ప్యామిలీతోనూ తనతోతానూ గడిపే అత్యధిక సమయాన్ని పొందగలిగిన మిత్రులూ ఎందరో మనచుట్టూ వున్నారు. అటువంటి విశేషాలు ఈ ఆల్పంలో మీకు ఒక వరుసలో కనిపిస్తాయి.




Sunday, 4 September 2016

నీటికోసం కోటి తిప్పలు : కొత్త పద్దతి ఘనవర్షం (సాలిడ్ రెయిన్)

మనిషికి ఇంత తినడానికి ఏదైనా దొరకాలంటే మొక్కల్ని పెంచడం, పంటని పండించడం తప్పనిసరి, మొక్క ఎదగాలంటే తప్పనిసరిగా కావలసినది నీరు. కానీ రాన్రాను వాతావరణంలో నీరు లభించకుండా పోతోంది. నీటిని వున్న కొద్ది నీటినీ ఎలా కావాడుకోవాలి? ఆకొంచెం చాలా రోజులు ఎలా వాడుకోవాలి అనే దానిపై అత్యంత శ్రద్ద చూపించాల్సి వస్తోంది. 
కాకతీయుల కాలంలో తెలంగాణ ప్రాంతంలో వున్న నీటికొరతను తట్టుకునేందుకు గొలుసుకట్టు చెరువుల పద్దతి, చెక్ డ్యాంల పద్దతిని అమలులో పెట్టాటం ద్వారా సమాధానం వెతుక్కున్నారు. లోతైన మెట్ల బావులు, ఎడ్లతో మోట కట్టడం, నత్తగుల్ల పంపులు వంటివి ఎప్పటినుంచో వాడకంలో వున్నాయ. 


సరాసరి మొదట్లో కొంచెం నీరు మాత్రమే : మొక్క మొదట్లో పాదు చేసి చాలానన్ని నీరుపోసేంత అవకాశం లేని పరిస్థితుల్లో, పూర్వం కాలం నుంచే మొక్కల మొదళ్ళలో కుండలను పాతే వారు. దానిలో పోసిన నీరు కొంచెం కొంచెంగా మొక్కలకు అందేలా ఏర్పాటు చేసారు. 1866 ప్రాంతంలోనే ఆప్ఘనిస్తాన్ లో ఇలా నీటికుండలతో సేద్యం చేసినట్లు ఆధారాలు లభించాయి. ప్లాస్టిక్ కనుకున్న తర్వాత ఇలా ఒక్కో కుండలో నీరు పాతుకుంటూ వెళ్ళడం కాకుండా ఒక పెద్ద పాత్రలో నీటిని నిల్వ చేసి వాటిని సన్నటి గొట్టాల ద్వారా మొక్కల మొదళ్ళలోకి పంపించే పద్దతిని అవలంభించారు దీనిని ప్రస్తుతం బిందుసేద్యం, సూక్ష్మసేద్యం లేదా కారుసేద్యం అంటున్నాం. ఈ పద్దతి 1913లో, కలరాడో స్టేట్ యూనివర్శిటీలో E.B. హౌస్ నీటి పట్టికను పెంచకుండా, చెట్ల కాండ భాగానికి నీటిని అందించడం విజయవంతమైంది. 1920ల్లో జర్మనీలో రంధ్రాలు చేసిన గొట్టాలను పరిచయం చేశారు మరియు 1934లో, O.E. నోబే మిచిగాన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీలో రంధ్రాలున్న కాన్వాస్ గొట్టం ద్వారా సేద్యంతో ప్రయోగం చేశాడు. ఆధునిక బిందు సేద్యం అనేది సేద్యంలో ప్రపంచంలోనే అత్యధిక విలువైన సృజనాత్మకతగా పేరు గాంచింది, 1930ల్లో ఇంపాక్ట్ స్ప్రింక్లెర్ రూపకల్పన ఉపరితల సేద్యంకు మొట్టమొదటి ఆచరణీయ ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతిని అందించింది. బిందు సేద్యంలో సూక్ష్మ-పిచికారి శీర్షాలు అని పిలిచే పరికరాలను కూడా ఉపయోగిస్తారు, ఇవి నీటిని బొట్లు బొట్లుగా కాకుండా తక్కువ ప్రాంతంలో నీటిని పిచికారీ చేస్తాయి. వీటిని సాధారణంగా విస్తృతమైన కాండం భాగాలను కలిగిన చెట్లు మరియు వైన్ పంటలకు ఉపయోగిస్తారు. భూగర్భ బిందు సేద్యం (SDI)లో మొక్క కాండాలు వద్ద లేదా దిగువన శాశ్వతంగా లేదా తాత్కాలికంగా భూమిలో పాతిపెట్టిన డ్రిప్పెర్‌లైన్ లేదా డ్రిప్ టేప్‌లను ఉపయోగిస్తారు. ఇది వరుసగా నాటే పంట సేద్యంలో ప్రాచుర్యం పొందింది,

బిందువుగా వచ్చే నీటిబొట్లకు రక్షణగా మల్చింగ్ : సరే అలా చుక్కలు చుక్కలుగా కొంచెం కొంచె నీరు పోయడానికైనా చాలా నన్ని నీరు దొరకాలి కదా ఒకవేళ అలా కొంచెం కొంచెం నీరు పోసినా ఎండకు అవ్వన్నీ ఆవిరైపోతూ వుండటం వల్ల మొక్కకు దొరికే నీరు తగ్గిపోతూ వుంటోంది దానికి పరిష్కారంగా మొక్క మొదట్లో వరి పొట్టు, రంపపుపొట్టు, చెరకుపిప్పి, ఎండిన ఆకులు, చిన్నచిన్న గులకరాళ్లు వంటి వాటిని పరిచి నీరు ఆవిరి కాకుండా అడ్డుకునే వారు. ఈ 

మధ్య వీటి బదులుగా ప్లాస్టిక్ షీట్లను మొక్క మొదట్లో కావలసినంత మేరకు ప్లాస్టిక్ షీట్ ను కప్పివుంచుతారు. ప్లాస్టిక్ షీటును మొక్క చుట్టూ నేలపై కప్పడాన్ని ప్లాస్టిక్ మల్చింగ్ అంటారు. మొక్క చుట్టూ మల్చింగ్ షీటును పరిస్తే భూమిలోని తేమ ఆరిపోకుండా ఉంటుంది. దీని ద్వారా నీటిని 30-70 శాతం వరకూ ఆదా చేయవచ్చు. మల్చింగ్ షీటు వల్ల కలుపు మొక్కల బెడద 85 శాతం వరకూ తగ్గుతుంది. మల్చింగ్ షీటు మొక్క వేర్ల చుట్టూ ఉండే వాతావరణ పరిస్థితుల్ని నియంత్రిస్తుంది. దీనివల్ల వేర్లు ఆరోగ్యంగా, దృఢంగా పెరుగుతాయి. వర్షపు నీరు నేరుగా భూమి పైన పడి మట్టి కోతకు గురి కాకుండా మల్చింగ్ షీటు అడ్డుకుంటుంది. తద్వారా భూసారాన్ని పరిరక్షించుకోవచ్చు. సంప్రదాయ పద్ధతితో పోలిస్తే మల్చింగ్ షీటు పరచిన పొలంలో ఎరువుల్ని మొక్కలు పూర్తి స్థాయిలో వినియోగించుకుంటాయి. పారదర్శకమైన మల్చింగ్ షీట్లను పరచిన చేలల్లో సూర్యరశ్మి ధారాళంగా ప్రసరించి భూమిలో దాగి ఉండే క్రిమికీటకాలు, తెగుళ్ల వ్యాప్తికి కారణమైన సూక్ష్మజీవులు నశిస్తాయి. షీట్లు పరవడానికి తొలుత కూలీలు అవసరమైనప్పటికీ ఆ తర్వాత కలుపుతీత, అంతరకృషి వంటి పనులకు కూలీలపై అయ్యే ఖర్చు ఆదా అవుతుంది. మల్చింగ్ షీట్లను వాడడం వల్ల టమాటా, మిరప పంటల్లో దిగుబడి 50 శాతం వరకూ పెరిగినట్లు శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. పుచ్చ, క ర్బూజ, కాప్సికమ్ పంటల్లో కూడా మామూలు పద్ధతిలో సాగు చేసిన దాని కంటే అధిక దిగుబడులు వచ్చాయి. మొదట్లో పెట్టుబడి వ్యయం కొంచెం ఎక్కువే అయినప్పటికీ ఆ తర్వాతి కా లంలో సాగు ఖర్చును బాగా తగ్గించుకోవచ్చు.


క్లౌడ్ సీడింగ్ మేఘాల ముక్కుపిండి కురిపించే వర్షం : మేఘాలు చల్లబడితే వాటంతట అవి కురవటం మామూలు విషయం కానీ కనిపించే మేఘాన్ని కావాలసిన చోట వర్షంగా పడేలా చేయడం కృత్రిమ వర్షాలను క్లౌడ్ సీడింగ్ అంటారు. గాలిలోనున్న మేఘాలనుంచి వర్షాలను కురిపించడాన్నే క్లౌడ్ సీడింగ్ అంటారు. ఈ క్లౌడ్ సీడింగ్‌ కార్యక్రమంలో అత్యాధునికమైన విమానం, భూమిపైనున్న రాడార్, ఓ కంప్యూటర్ సాఫ్ట్‌వేర్, కొందరు వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు, పైలెట్లు, ఇతర అధికార, అనధికారులు ఇందులో పాలుపంచుకుంటారు. భూమిపై కేవలం సంబంధిత అధికారి ఒకరుంటే చాలు. అతను భూమిపైనున్న వాతావరణ పరిస్థితులను విమానంలోనున్న అధికారులు, శాస్త్రవేత్తలకు సమాచారాన్ని చేరవేస్తుంటే సరిపోతుంది. దీంతో ఆకాశంలో విహరించే శాస్త్రజ్ఞులు మేఘాల పరిస్థితులను అంచనా వేస్తుంటారు.

కృత్రిమ వర్షాలకు ఉపయోగించే విమానం కేవలం ఈ ఒక్క పనికే ఉపయోగిస్తారు. ఈ విమానాలను అమెరికా లేదా ఇజ్రాయెల్ దేశాలనుంచి తెప్పిస్తారు. ఒక సిజన్‌లో మూడు నెలలకు విమానాన్ని తెప్పించేందుకు మరియు రాడార్‌ను ఉపయోగించేందుకు ఖర్చు దాదాపు రూ. 10కోట్లుంటుంది. అయినాకూడా ఈ ప్రయోగంతో మంచి లాభాలే ఉన్నాయంటున్నారు శాస్త్రజ్ఞులు. 

భూమిపై సిల్వర్ అయోడైడ్‌ను కాల్చి దాని కణాలను గాలిలోకి పంపడం జరుగుతుంది. దీంతో వర్షం కురుస్తుంది. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా కేవలం రెండు సంస్థలు మాత్రమే వీటి సేవలను దేశానికి అందిస్తున్నాయి. అవి సిరి ఏవియేషన్, అగ్ని ఏవియేషన్. వాతావరణంలో వస్తున్న మార్పులకారణంగా ప్రభుత్వాలు పంటలను కాపాడుకునేందుకు కృత్రిమ వర్షాలపై ఆధారపడక తప్పడంలేదు. అలా సాధ్యం అయినా గొప్పఏముంటుంది కనీసం మేఘాలంటూ వుంటేనే కదా వాటిని కురిపించే ప్రయత్నం చేసేది మరసలు పూర్తిగా మేఘాలే ఏర్పడే పరిస్థితులే లేకపోతే ఇక వర్షం కురిసే అవకాశం ఏముంటుంది. మళ్ళీ కేవలం వున్నంత నీటినే సక్రమంగా వాడుకోవలసిందే. 


ఘనవర్షం మరింత ఆధునిక పద్దతి : వర్షం అంటే ద్రవరూపంలో పడుతున్న నీళ్ళే కదా మళ్ళీ ఈ ఘన వర్షం ఏమిటి? అంటూ అనుమానం రావచ్చు, నిజమేనండీ ఇది ఘనరూపంలో వుండే వర్షమే.  అనంతపురం కంటే దారుణమైన వర్షాభావ పరిస్థితులుండే మెక్సికన్ ప్రాంతాలలో సైతం ఇప్పటికే రైతులు  ఈ పద్దతిలో పంటలు పండిస్తున్నారు. దీనిని 1970లో మెక్సికన్ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. అప్పటినుండి విజయవంతంగా ఈ పద్దతిని ఉపయోగించే వ్యవసాయాన్ని చేస్తున్నారు.  సెర్జికో రికో అనే వ్యక్తి ఏకంగా సాలిడ్ రెయిన్ అనే పేరుతో సంస్థను కూడా ఏర్పాటు చేసి ఈ పద్దతికి తోడ్పాటునందిస్తూ ప్రచారం కూడా చేస్తున్నాడు. 
దీనికీ పేరు ఎందుకొచ్చింది?
ఒక రకమైన పౌడర్ మరియు స్టార్చ్ ద్రావణంతో అంటే సహజ పాలిమర్ తో సాలిడ్ రెయిన్ పదార్ధాన్ని తయారుచేస్తారు. మొదట ఈ పదార్ధాన్ని మొక్క మొదట్లో వేస్తారు. దానిపై నీళ్ళు పడ్డప్పుడు అది జెల్ రూపంలోకి మారిపోతుంది. అలా మారిన జెల్ మొక్క మొదట్లోకి చేరిన నీటిని బయటికి ఆవిరి కాకుండా సమర్ధవంతంగా కాపాడటం తోపాటు,  సంవత్సరం పొడవునా  మొక్కకు తడిఅందించే ప్రయత్నం చేస్తుంది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే నీరు అస్సలు ఇంకిపోతు ఆవిరైపోదు పైగా పంటలు పండటంలో కీలకంగా మారుతుంది. సులభంగా వినియోగించుకోదగిన ఈ పద్దతి నీరు సమృద్ధిగానే దొరుకుతున్నాయన్న ఉద్ధేశ్యంతో కావచ్చు భారతదేశంలోకి ప్రవేశించలేదు. కానీ నీటికొరత విపరీతంగా ఏర్పడిన ఇప్పటి పరిస్థితులలో మనకి కూడా ఈ పద్దతిని అడాప్ట్ చేసుకోవలసిన రోజులు వచ్చినట్లున్నాయి. ఈ దిశగా వ్యవయాసశాస్త్రవేత్తలూ, వ్యవసాయమంత్రులు, ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా ఆలోచించాల్సిన అవసరం వుంది. 
ఒక్కో చుక్క ఒడిసి పట్టుకోవడమే కాదు, దాన్ని సంవత్సరం పొడవునా నిలబెట్టుకోవడమూ అవసరమే.




.

జియో జీవించు కానీ కబళించకు

Live and Let Live (or) Survival of the Fittest ?

నీళ్ళలో హాయిగా ఈదుకుంటూ ఆడుకుంటున్న చేపలమధ్యలోకి దారలతో కట్టిన ఆహారం ఉచితంగా దిగివచ్చింది. ఫ్రీయే కదా తినేద్దామని కొన్ని చేపలు, ఆగాగు ఎరవెనక ప్రాణాలను సైతం పట్టేసే కొక్కెం వుంటుంది చూడమని మరికొన్ని చేపలు వాదనల్లో బిజీగా వుంటే, విష్ణుశర్మకధలో వేటగాడు చల్లిన గింజలన్నీ కడుపునిండా తిన్న తర్వాత పావురాలన్నీ వలని ఆసాంతం ఎత్తుకు పోయి ఎలుక మిత్రుడి పళ్లసాయంతో కట్లు విడిపించుకున్నట్లు, గాలపు కొక్కేనికి అందకుండా ఎరని నంజుకు తినడం యాలాగో అప్పుడే ప్రణాళికను సిద్దం చేసాయి మరికొన్ని. ఇవేమీ తెలియకుండా గుడ్డిగా గుర్రపుదౌడుతీసుకుంటూ ఉరికేవే దవడలదాకా ఇరుక్కుపోయి గిలగిలలాడినా బయటికి రాలేక ఒడ్డుకు విసిరేయబడతాయి. సర్లేండి ఏదో ఆదివారం నాన్ వెజ్ కర్రీ మాటలదేముంది కానీ మీరూ జియో సిమ్ము క్లబ్బులో చేరారా అయితే కొన్ని ముఖ్యమైన సంగతులు మీతోనే చెప్దామని ఇదంతా మొదలేసాను. 

మూడ్నాలుగు నెలలు మాంచ్ఛీ ఇస్పీడుతో రెండూజీ, మూడూజీ కాకుండా నాల్గూజీతో డేటా కనెక్షను, మాటలు, ఎస్సెమ్మెస్ లు మీకు ఫ్రీ అవి అందించే సిమ్ము కూడా మొత్తం ఫ్రీ ఆ తర్వాత అసలు మీకు టెన్షన్ ఫ్రీ, అంటూ కవర్ పేజీ కథనాలు, పైగా ఏరా ఇంకా నీ సిమ్ము యాక్టివేట్ కాలేదా? అంటూ మిత్రులో, బంధువులో చేసే జాలిగా జాలీ కాల్సులు. హయ్యో హతవిధీ ఈ లైనెందుకు ఇంత బారుండవలే ఉండెను ఫో, నేనెందుకు లేటుగా రావలె.. వచ్చితిని ఫో ఆడవారి లైను కోసం మా హోమ్మిస్టరును తేక నేనే హెంద్హుకు ర్రావలె... అనుకుంటూ మనమూ ఓ సిమ్ముకు అప్లై చేయడం ప్రీ అయినా వెంటనే ఇచ్చేస్తే అంత మజారాదేమో కదా యాక్టివేషన్ కోసం రోజు ఎస్సెమ్మెస్ బాక్సు చూసుకుంటూ మైజియో అప్లికేషన్ ను ఇన్సల్ట్ చేసుకుని నాలుగైదు (ఇప్పుడు వారం లేద పదిరోజులట) గడిపాక ఒకనొక ముహుర్తాన మీరు నోబుల్ ప్రైయిజ్ సాధించారహో అన్నట్లు మీ సిమ్ము యాక్టివేట్ అయినట్లు మెసేజ్. అక్కడితో మీరు ఫోర్జీ అయిపోరండోయ్ ఆతర్వాత ఎపియన్ సెట్ చేసుకోవడం, 1977 కు మళ్ళీ మళ్ళీ కాల్ చేసి దీనంగా వాళ్ళడిగిన మన ఐడీ ప్రూఫును సమర్పించుకోవడం చేస్తే మన టెలీ సిగ్నల్ మీద 4G బొమ్మ పడటం మొదలవుతుంది. సరే ఇలా జియో బుట్టలో మీరు పడటమో లేదా మీ లిస్టులో జియో పడటమో జరుగుతున్న నేపద్యంలో ఈ మాస్ మానియా విషయంలో జాగ్రత్త పడాల్సిన అంశాలేమి వున్నాయో ఒకసారి కొంచెం మిత్రలతో ముచ్చటిస్తే బావుంటుందని పించింది. 

అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం అందరికీ అంతర్జాలం అందుబాటులోకి రావడం ప్రగతికి సూచన, డేటా పై వసూళ్ళు చేస్తున్న మొత్తం కూడా వేరే దేశాలతో పోల్చుకుంటూ చాలా చాలా తక్కువ, దేశవ్యాప్తంగా రోమింగ్ లేకుండా వుండటం, పండగలకు పంపుకునే మెసేజ్ లపై ప్రత్యేక బ్లాక్ డేస్ లేకపోవడం ఈ అంశాలను మంచివే అని ఒప్పుకుంటూనే ఇటువంటి కిల్లర్ పంచ్ పోటీ మిగిలిన కంపేనీల బిజినెస్ పద్దతులని పునరాలోచించుకునేలా చేస్తాయి పొరపాటున బ్రతికే వుంటే. మరికొన్ని విషయాలు వీటి సరసనే జాగ్రత్తగా పట్టించుకోవలసినవి కొన్ని వున్నాయి.


1) అక్కరకు రాని చుట్టం : మొన్నీమధ్య ఈ సిమ్ము లైను మధ్యలో ఒక్కొక్కరినీ పలకరిస్తుంటే 4జి సపోర్టు చేసే మొబైల్ లేని వాళ్ళు, డేటాని వాడుకోవలసిన అవసరం తెలియని వాళ్ళు చాలా మంది కనిపించారు. ఇప్పుడు నాడా ఉచితంగా దొరికింది కదా అని గుర్రాన్ని కొనేందుకు పర్సుని లెక్కేసుకుంటున్నారు. ఆ తర్వాత డేటాను పక్కన పెట్టి మళ్ళీ కొన్న ఫోనుకు వడ్డీ రేటంత కాల్స్ మాత్రమే మాట్లాడకుంటారో, ఉచితమే కదా అని వీళ్ళ టైం వినే వాళ్ళ టైం ను కూడ అదనంగా ఖర్చే చేస్తారో, డేటాని అడ్డంగా వాడటం అర్దమే చేసుకుంటారో అదిగో అలా జీవించు అన్నోడికే ఎరుక. 

2) 4జి గొయ్యి : ఈ జియో అచ్చంగా నూటికి నూరుశాతం 4G మీద మాత్రమే నడుస్తుంది మనం గతంలో 3జి వేసుకుంటే అది రాని దగ్గర 2జి కి సవరించుకున్నట్లు సరిపెట్టుకోదు. అయితే ఇప్పటికి 18000 నగరాలు, రెండు లక్షల పల్లెలలోముందుస్తు విస్తరణను చేసేసాం అని రిలయన్స్ చెపుతోంది. 4జి లో VoLTE (వాయస్ ఓవర్ లాంగ్ టర్మ్ ఎవాల్యూయేషన్) సపోర్టు చేసే ఆధునిక ఫీచర్ కలిగివున్న ఫోన్లలో మాత్రమే ఇది పనిచేస్తుంది. పైగా మీరు ఏ ఫోన్ లో ఈ సిమ్ యాక్టివేట్ చేసారో ఆ తర్వాత నెట్ వర్క్ ఆ ఫోన్ కి బౌండ్ అయి మాత్రమే పనిచేస్తుంది. మీ ఫోన్ మోడల్ ను ఆన్ లైన్ లో చెక్ చేసుకుంటే అది జియే డేటాకు మాత్రమే పనిచేస్తుందా? వోల్టే కాల్స్ కు కూడా పనిచేస్తుందా? లేదా నెట్ కాల్స్ మాత్రమే చేసుకునే అవకాశం వుందా అని ముందుగానే గమనించుకోవచ్చు. జియోఫై అనే పోర్టబుల్ వైఫై హాట్ స్పాట్ ఒకటి 2000 రూపాయిలలో మార్కెట్లో అందుబాటులో వుంది. దానికి అనుసంధానం చేసుకుని డేటాను వాడుకునే అవకాశం వుంది.


3) మొత్తం ఫ్రీ 2017 వచ్చేదాకానే : ఈ ఫ్రీ ఆఫర్ లు భారీగా వున్న భారతీయ కస్టమర్లు మొత్తం జియో ముగ్గులోకి వచ్చేందుకు మూడు లేదా నాలుగు నెలల ఫ్రీ ఆఫర్ లు పూర్తి చేసుకోవడానికి ఈ 2016 డిసెంబరుతో పూర్తయితే అప్పటిదాకా అదే నంబరుతో కాల్స్, మెసేజులూ పంపుకున్నాక, మిత్రులకు మీ నంబరంటే అదే నని మిత్రుల నంబర్లంటే కేవలం జియో మాత్రమే ననీ ఫిక్సయినాక, ఫుల్లు స్పీడుతో పగలో, మిడ్ నైట్ లోనో డేటాను బాగా బ్హాగా వాడటం అలవాటయినాక బిల్లు కత్తెర మీ జేబుదాక రావడం మొదలవుతుంది. బహుశా మొదట్లో కొంచెం కొంచెం గానే కావచ్చు. ఆ తర్వాత ఎటుపోతార్లెండి. పెరట్లో కట్టేసిన పాడియావుని కావలసినప్పుడు పితుక్కోమా ఏమిటి? మన అస్తిత్వం అంటే మన ఫోన్ నంబరు, మన అస్థిత్వం అంటే మన ఆన్ లైన్ ఐడి గా మారిపోయిన రోజుల్లో తోలుబొమ్మకు దారం కట్టినట్లుగానో దూరంగా వున్న చేతులు తెరమీద ఆడిస్తున్నట్లుగానో మారకూడదంటే కొంచెం పారాహుషార్ అనే వారుండాలేమో. కేంద్రీకృత నియంత్రణ లోకి ఒక్కో వ్యవస్థ చేరుతూ రావడం జియో విషయంలోనే కాదు దేనివిషయంలోనూ జరగకూడదు.

మొబైల్ నంబర్ పోర్టబిలిటీ పద్దతిలో కూడా మీరు ప్రస్తుతం వాడుతున్న నంబరునే జియో నెట్ వర్క్ లోకి మార్చుకోవచ్చు. దానికోసం PORT <your TEN digit number> send to 1900 ఆ తర్వాత MiJio అప్లికేషన్ డౌన్ లోడ్ చేసుకుని, మీ ఐడి ప్రూఫులను దగ్గరలోని రిలయన్స్ డిజిటల్ లో సబ్మిట్ చేస్తే సరిపోతుంది.

4) కస్టమర్లకు సపోర్టు ఇంత ఘోరమా: జియో కస్టమర్ సపోర్టు ఇప్పటికయితే ఏమాత్రం చాలినంత లేదు. సిమ్ కార్డు కోసం ఆధార్ కార్డు కలర్ జిరాక్సు కావలసిందే అంటే కలరే ఎందుకు? eKYC పద్దతి సమయాన్ని ఆదాచేసేందుకు ప్రవేశపెట్టారు కదా, ఆధార్ ఒక నంబరే కార్డు కాదు అన్న మాటల్ని చెప్పే టైం లేదు వినే నాధుడూ లేడు. ఏ కస్టమర్ కి ఆ కస్టమర్ సిమ్ తెచ్చుకోవడం దగ్గరనుంచి యాక్టివేట్ చేసుకోవడం వాడుకోవడం లాంటి విషయాల్లో అనేక సందేహాలు, ఆందోళను, లక్షల్లో పడిన ప్లోటింగ్ తట్టుకోలేక సపోర్టు సరిగా ఇవ్వలేకపోతున్నారేమో అని ఇప్పటికి అనుకున్నా అది రేపు మెరుగుపడుతుందా? ఇప్పుడు హాడావిడిలో పోస్టు పెయిడ్ తీసుకునే వాళ్ళమీద హిడెన్ ఛార్జీలు పడితే తప్పించుకోగలుగుతారా? అప్పుడెప్పుడో రిలయన్స్ CDMA ల విషయంలో కోర్టుకేసులు ఇంకా నోటీసులు పంపుతూనే వున్నట్లున్నాయి కదా. ఇప్పుడు హడావిడిగా డజన్ల కొద్ది అప్లికేషన్లను ప్రీ ముసుగులో ఇన్ స్టాల్ చేసేసాక రేట్లు పడటం మొదలయితే ఏది ఎందుకు బిల్లుగా వస్తోందో, ప్రీ పెయిడ్ డబ్బులు ఎందుకు తరిగిపోతున్నాయో అర్ధం కాకపోతే ఐఆర్ డియ్యే కి సైతం అందకుండా కొట్టిన యాక్సెప్టెన్సీలు కంపెనీకి షీల్డులు అయితే ఎలా విడిపించుకుంటారు? 

5) ప్రతిదీ జియో అప్లికేషనేనా? ఫోనూ కాల్సు, మెసేజులూ, డేటాతోనే ఆగలేదు, మీరు ఇప్పటికే మైజియో అప్లికేషన్ లింకులో చూసుకుంటూ వెళితే డజన్ల కొద్దీ వివిధ అప్లికేషన్లు కనిపిస్తున్నాయి. సందులో సడేమియా లాగా జియో మానియా లోకి గుంపులో గోవిందయ్యల్లాగా హ్యాకర్లు జియో పేరుతో మరేవో అప్లికేషన్లను పెట్టొచ్చుకూడా. మీ ఫోన్ లోకి ఈ అప్లికేషన్లు జొరబడే ముందు అవసరమో కాదో ఒకసారి చూడండి. ఖర్చులేకపోవడం కంటే మీ బ్యాంకు లావాదేవీల వివరాలు, మీ ఆన్ లైన్ అకౌంట్ల వివరాలూ భద్రంగా వుంచుకోవడం ముఖ్యమని మర్చిపోకండి. మొన్నీ మధ్య వాట్సప్ ఒక్క క్లిక్ తో ఫేస్ బుక్ యాక్సెప్టెన్సీ తీసుకున్న విషయం గుర్తుండే వుంటుంది. దాన్నుంచి బయటపడేందుకు మళ్ళీ నానా హంగామా పడటమూ మర్చిపోయివుండరు. ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే ఇవ్వాల్టి పరిస్థితుల్లో మన ఫోన్ హ్యాక్ అయ్యింది అంటే పూర్తిగా మన జీవితమే హ్యాక్ అయినట్లు. నిజం ప్రెండ్స్ మీరెక్కడి ఎంత వేగంతో వెళుతున్నారు, మీరెక్కడెక్కడ ఎంతసేపు గడుపుతున్నారు, మీ నంబర్లు, ఫోటోలూ, సీక్రెట్సు , కాల్స్ అండ్ మెసేజెస్ వీటన్నింటి విలువ లెక్కకట్టేంత చిన్న మొత్తం కాదు. మరీ ఛాదస్తం కానీ టెక్నాలజీ తెల్సిన నాకేమవుతుందని కొందరు మిత్రుల అనుకోవచ్చు. కానీ మొన్నీ మధ్యనే గమనించి వుంటారు. ఫేస్ బుక్ లాంటి అతిపెద్ద సామాజిక మాధ్యమాన్ని నిర్వహిస్తున్న జుకెర్ బర్గ్ లాంటి వాడే తన లాప్ టాప్ ప్రంట్ కెమెరాకు, మైక్రోఫోన్ కు కవర్లు తొడిగేసారు. ఎంత నిపుణులైనా జాగ్రత్తగా వుండటంలోనూ, హెల్మెట్ పెట్టుకోవడం లోనూ తప్పులేదు కదా.

సర్లేండి మొత్తానికి మేక మంచిదా పులిమంచిదా అని అడిగితే ఏదైనా మంచిదే కానీ మేక మేకప్ లో పులివస్తేనే ప్రమాదం. మేకయితే మచ్చిక చేసుకుంటాం, పులని తెలిస్తే దూరంగా వుంటాం, కానీ ఈ మేకప్ లు ముసుగులూ వుంటే మాత్రం ప్రమాదం మన మధ్యలోకే వచ్చినా సరే ఆదమరచే వుంటాం. అయినా టవరెక్కే వాడుంటే వాడి తలదన్నే ధ్రోణ్ పంపేవాడు మరొకరున్న రోజుల్లో ఓటర్లు అమాయకులు కానట్లే, కస్టమర్లూ అంతవీజీగా బుట్టలో పడిపోయేవాళ్ళు కాదు. పులితో సెల్పీలు దిగటమే కాదు సర్కస్ ఫీట్లు కూడా చేయించగలరు. ఏదేమైతేనేం మరెందరో మిత్రులు మరింత వేగవంతమైన నెట్ వర్క్(వల) లోకి వచ్చేస్తున్నారు. వెల్ కమ్ టూ ఆల్. చీకటిగా వుంది కొంచెం చూసుకుంటూ నడవండి చాలు.

Monday, 29 August 2016

ఫోన్ కాల్ విసిగింపులకు చక్కని గుణపాఠపు నమూనా ఇది

సమయం సందర్బం లేకుండా ఫోన్లు చేసి మీకు హోం లోన్ కావాలా? కార్ లోన్ కావాలా? డాక్టరు సలహా కావాలా? ఇన్సూరెన్సు  కావాలా అంటూ విసిగించే టెలీ కాలర్స్ కి ఈయనెవరో కానీ తగినట్లు బుద్ది చెప్పారు. మొత్తగా మాట్లాడుతున్నట్లే అంటించాల్సిన అన్ని చురకలూ అంటించేసారు. అందుకేనేమో పేరుకూడా రామకృష్ణ అని చెప్పారు. అసలు టెలికం రెగ్యులేటరీ అధారిటీ వారి నిభందనల ప్రకారం, ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు ఇలా కష్టమర్లని విసిగించడం, ఏదో ఒక నంబరుతో చేసేయడం, కుప్పలు కుప్పలుగా నంబర్లను కొనుగోలు చేయడం నేరం క్రిందకే వస్తాయి. కానీ వ్యాపారాభివృద్ధి ద్యాసలో ఈ నిభందనలన్నీ పిచ్చి కస్టమర్లకు ఏం తెలుస్తాయిలే అన్నధీమాతో మన సమాయాలను నంజుకుతీనేస్తున్న టెలీ మార్కెటింగ్ విధానాలకు ఈ మాత్రం చురక లేకపోతే జనాల్ని మరీ పీడిస్తారుసుమా. అందుకే సరదాగా ఒకసారి ఈయన గారి వీర ఉతుకుడు చూడండి.




ఇది మరోరకం గేమ్ ధనలక్ష్మీ యంత్రం వచ్చింది డబ్బులు కట్టాలంటూ చేసిన కాల్ కు అత్యంత అమాయకుడిగా చెప్తున్న సమాధానాలు నవ్వుపుట్టిస్తాయి. మనకి కూడా ఆయన అచ్చంగా అమాయకుడేనేమో అనే అనుమానం కొన్ని సార్లు వచ్చినా పేరు రాజేష్ ఖన్నా అనడం, ఆపేస్తున్నప్పుడల్లా పిచ్చిచేపను మరో ప్రశ్నగాలంతో నీళ్ళలోకి లాగటం గమనిస్తే హబ్బో ఈయన గడుసోడే అని తెలుస్తుంది. మధ్యలో ఒకచోట హేమండి ఇంతకీ మీ హింట్లో మగవాడు మీరా మీ హావిడా అని అడిగితే అదేనంటీ అస్సలు అర్ధం కాక తెగతికమక పడిపోతున్నానంటూ అమాయక చక్రవర్తి చెప్పిన గడుసు ఆన్సర్ వీలున్నప్పుడోసార ివినిచూడండి. మీరు నవ్వి తీరతారని నాది గ్యారంటీ.







Sunday, 28 August 2016

పెళ్ళిచూపులు చిన్న సినిమానే కానీ ....

ఇంత ఆలస్యంగా పెళ్ళిచూపులకు వెళ్లొచ్చాను మద్యలో స్నాక్స్ డ్రింక్స్ కూడా తీసుకున్నాం ఇక ఎలావుందో చెప్పాలి కదా.
చాలా చిన్న బడ్జెట్ తో తీసినా మించి విజయం వచ్చిందంటూ చాలా మంది మిత్రులు చెప్పారు. 
పెద్దపెద్ద హీరోలు లేరు. కమెడియన్లు లేరు, ఢిష్యుం ఢిష్యూం ఫైటింగులూ గాల్లోకి ఎగరటాలూ లేవు. ఆఖరుకి పంచ్ డైలాగులు డబుల్ మీనింగ్ ఎటకారాలూ లేవు. భారీ కాస్ట్యూమ్ లూ, గ్రాఫిక్ ఎఫెక్టులూ లేనేలేవు. అయినా సినిమా బావుందనే ప్రేక్షకులు కూడా చూస్తున్నారు ఎవరన్నారండీ తెలుగు ప్రేక్షకులకు టేస్ట్ లేదని చెప్పింది?. సినిమాలో సత్తా వుండాలే కానీ తప్పకుండా దాన్ని ఆదరిస్తారనడానికి ఇదో మంచి ఉదాహరణ.
ఈ మధ్య చదివిన పుస్తకాల్లో రస్మీ భన్సాల్ రాసిన కనెక్టింగ్ ది డాట్స్ ( విజయాల చుక్కల్ని కలపండి) దానిలో కొందరు భారతీయ చిరు వ్యాపారులు అంతర్జాతీయ స్థాయి వరకూ ఎలా ఎదిగారు. చిన్న పెట్టుబడితో చక్కటి ఫలితాలను ఎలా సాధించారు అనే విషయం ప్రధానాంశంగా వేర్వేరు ఇంటర్వూలను చక్కటి విశ్లేషణతో అందించారామె. అందులో మొదటి చాప్టర్ కప్పులు కడుక్కునే స్థితిని దాటుకుంటూ దోసెలు వేయడాన్ని వ్యాపారంగా మలచుకుని దాన్ని ఒక రేంజికి తీసుకువచ్చిన నిజమైన ఉదాహరణ వుంది. దాన్ని చదివినప్పటి ఆశ్చర్యం కంటే
మొన్నీమధ్య వరంగల్ లో Aravind Arya తో కలిసి తిరుగుతూ తన మిత్రులు ప్రారంభించిన Dosa Express బండి దగ్గరకు వెళ్ళాను. చిన్న వ్యాన్ ని మొబైల్ హోటల్ గా మలిచి, క్వాలిటీ అండ్ టేస్టీ దోసెలను సాయంత్రం వేళలలో అందిస్తున్నాను. ఉద్యోగాలు ఎవరో ఇవ్వాలని నిరాశతో ఎదురు చూడకుండా పెద్ద హోటళ్ళకు సైతం పోటీగా వాళ్ళు ఇష్టంగా కష్టపడటం చాలా అబ్బురంగా అనిపించింది.
ఇదంతా ఎందుకు చెపుతున్నానంటే...
సినిమా అంటే ఒక అవుట్ డేటెడ్ ఫార్ములా కాదు. వందల సినిమాలు రాసిన వాళ్లనుంచి కథలు తీసుకుంటేనే గొప్ఫ ఫార్ములాలు రావు. నిజంగా బ్రతికే జీవితం నుంచి చాలా కథలుంటాయి చూడండి అని చెప్తున్నట్లు వుంటుందీ సినిమా. కథ చాలా సింపుల్ అడ్రసు తెలియక ఎవర్నో చూడబోయి ఇంకెవరో అమ్మాయిక ిజరుగుతున్న పెళ్ళిచూపుల్లోకి వెళతాడు, కానీ వారి పరిచయం కెరీర్ ను మలచుకునేందుకు పరస్పరం భరోసాను ఇచ్చుకునేలా సాగుతుంది. విధి తప్ప విలనేమీ లేని సినిమాలో నిజంగా కొత్తగా జీవితాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలనుకునే యువతరం ఎంత తపన పడతారు. యూట్యూబులో విడియోలు పెట్టి క్లిక్ కావాలా? ఛెఫ్ గా స్థిరపడాలా? మొబైల్ క్యాంటిన్ పెట్టి నెట్టుకు రావాలా? పేరెంట్స్ కి వాళ్ళ ఫెయిల్యూర్లు మాత్రమే కనపడొచ్చు. దర్శకుడు వాళ్ళ లోపటి తపనను కూడా లెక్కలోకి తీసుకొమ్మని చెప్పినట్లనిపించింది. నేటి తరం ఆలోచిస్తోంది. పైకి జోవియల్ గా వున్నట్లు కనబడుతున్నా, వారికి జానా బెత్తెడు నెలసరి జీతాలతోనో, వచ్చీరానీ పెన్షన్లతోనే జీవితాన్ని సరిపెట్టేయాలనుకోవడం లేదు. తడి ఇసుకలో తమ పిచ్చుక గూడు తామే కట్టేందుకు తంటాలు పడుతున్నారు. అదే చూపించాడిందులో. 
అంతే కాదు
డైలాగులు కానీ కథ చెప్తున్న తీరు కానీ డ్రమటైజ్ గా లేదు. మన పక్కింట్లో జరుగుతున్న సంఘటనంత సహజంగా మాటలు, ఎమోషన్లూ వున్నాయి. అంతే సింపుల్. ఏదో నేర్పాలని పెద్దక్షరాలతో రాసి అండర్ లైను కూడా చేసి పేపరు మడత పెట్టే ఉద్భోద కాదు. మాసు మషాలాలంటూ వల్గారిటీనో, క్రైమ్ నో, దయ్యాల కామిడీనో కుప్పపోసిన పైత్యమూ కాదు. నేటీ జీవితంలో ఒకానొక చిన్న ముక్క కాకపోతే ఒక ట్వస్టు వున్న ముక్య లక్ష్యాన్ని ఎంచుకుంటున్న పోకడను చూపించిన ముక్క.
ఈ ధోరణి బావుందనిపిస్తే మీరూ ఓసారి పెళ్ళిచూపులకు వెళ్ళొద్దురూ...

ఇంటర్నెట్ కు పాతికేళ్ళు

మాయలపకీరు సినిమాలో రిమోటుకంట్రోలర్ లాంటి మంత్రదండాన్ని అలా గాలిలో కదిపి వాయస్ కమాండ్ సెర్చ్ తో ప్రపంచంలో నంబర్ వన్ అందగత్తె ఎవరు అని సెర్చ్ చేస్తే మాయాదర్పణం స్క్రీన్ మీద బాలనాగమ్మ కనిపించిందట, బ్యూటిఫుల్ అని కాకుండా ‘‘హూ ఈజ్ హాట్ ఆన్ నౌ?’’ అని వెతికితే బాలనాగమ్మ బదులు సెర్చ్ రిజల్ట్ లో సంగు కనిపించి కథమరోలా వుండేదేమో. ఆలీబాబా నలభై దొంగలు సినిమాలో కూడా ఖుదాకి కసమ్ అంటూ వాయస్ కమాండ్ తో డోర్ ని మూయటం తెరవటం చేసిన విషయాలు గుర్తున్నయో లేదో. కానీ ఇవ్వాళ మనం అరచేతిలో ఇమిడే స్మార్ట్ ఫోన్ అద్దపు తెరల మీద కావలసిన సమాచారాన్ని వెతికేస్తున్నాం, తొలిచిన సందేహాలను సులభంగా తీర్చుకుంటున్నాం. ప్రపంచ మేధస్సును మొత్తం ఒక వలలా అల్లి అందరికీ అందుబాటులో వుంచిన రూపమే అంతర్జాలం అయ్యినట్లుంది. మనస్సంత వేగంగా ప్రయాణించే సామర్ధ్యాన్నీ స్వంతం చేసుకుంది.
మన జీవితాల్లో ఇంతగా అల్లుకుపోయిన ఇంటర్నెట్ ప్రవేశించి కేవలం 25 సంవత్సరాలే అయ్యింది. ఆగష్టు 23, 1991 న పబ్లిక్ వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ స్విట్జర్లాండ్ లో CERN లో కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త టిమ్ బెర్నెర్స్ -లీ రూపకల్పన చేసి వినియోగంలోకి తీసుకొచ్చాడు…అతను 1990 లో హైపర్టెక్స్ట్ ట్రాన్స్ఫర్ ప్రోటోకాల్ ( HTTP ), హైపర్టెక్స్ట్ మార్కప్ లాంగ్వేజ్ (HTML ); యూనిఫాం రిసోర్స్ లొకేటర్ ( URL ), మొదటి వెబ్ బ్రౌజర్ సర్వర్,మరియు మొదటి వెబ్ పేజీలు ప్రవేశ పెట్టారు.
బలమైనదీ పదునైనదీ ఏదైనా సరే మన చేతిలో వుంటే దాన్ని స్వాధీనంలోకి తీసుకుంటే ఎంతగా ఉపయోగం వుంటుందో,దాన్ని లోబరచుకోలేకపోతే అంత నష్టం కూడా చేస్తుంది. అది చక్రం కావచ్చు, నిప్పు కావచ్చు, విద్యుత్తుకావచ్చు, గ్యాస్ బండ కావచ్చు, గాలిలో ప్రయాణం కావచ్చు, అణుశక్తి కావచ్చు ఇప్పుడు మనం మాట్లాడుకుంటున్న అంతర్జాలం కావచ్చు, సరిగా వాడితే దానితో ఎంత ప్రయోజనం వుంటుందో వాడటం రాకుంటే అంత నష్టం కూడా కలిగిస్తుంది.
రేపు ఎదగాలనుకునే ఏ విద్యార్ధి అయినా, వ్యాపారవేత్త అయినా ఉద్యోగి అయినా అంతర్జాలం సహాయం తీసుకోకుండా వుండలేరు. ఇవ్వాళ అంతర్జాతియ ప్రమాణాలు కూడా అందరికీ నెట్ అందుబాటు తీసుకురాగలిగిన దేశాలు అభివృద్ధిలో ముందువరుసలోకి వస్తున్నాయి అని చెప్తున్నాయి. మనుషులని కలవాలంటే వీధుల్లోకే రానక్కరలేదు సోషల్ నెట్ లోకి వచ్చినా సరిపోతుంది అనే రోజుల్లో వున్నాం. కావలసిన దారివెతుక్కోవడం, బస్సులు ట్రయిన్ల లాంటి టికెట్లు బుక్ చేసుకోవడం, పరిపాలన మొత్తం సాగించడం లాంటి దైనందిన జీవతంతో ముడిపడిన అన్నిఅంశాలూ ఇవ్వాళ అంతర్జాల వేదిక సాక్షిగా సులభంగా అందుబాటులోకి వస్తున్నాయి. ఈ వేగాన్ని అందిపుచ్చుకున్న వారు అంతే సందర్బోచితంగా ముందుకు వెళుతున్నారు. సమాచారాన్ని బుర్రలో దాచే పనికన్నా దొరికే సమాచారాన్ని బుర్రనుపయోగించి వాడటం తెలిసిన వారు ఎదుగుతారనే నిజాన్ని అర్ధం చేసుకుంటున్నాం.
అయితే ఈ వలలో పడటంలో లాభాలతో పాటు కొత్తొక మురిపం లాంటి నష్టాలు సైతం కొన్ని వున్నాయి. ఇవ్వాళ ఆన్ లైన్ స్నేహాలు జీవితాలను నాశనం చేయడం చూస్తున్నాం. ఆన్ లైన్ మోసాలు దేశాలను కుదిపేయడమూ గమనిస్తున్నాం. వినియోగపు సంధికాలంలో వున్నాం పొగరుబోతు గుర్రపు కళ్ళాలను ఇంకా పూర్తిగా చేతిలోకి తీసుకోని రోజుల్లోనే వున్నాం. అందుకే కొంచెం మనసు పెట్టి దానిని నియంత్రించాల్సిన అవసరం కూడా వుంది.




Monday, 15 August 2016

చత్తీస్ గడ్ లో పాదులు వేసుకున్న కాకతీయ సామ్రాజ్యవృక్షం వివరాలు మీకెన్ని తెలుసు?

ఆ రక్తం పారిపోతుందా? ఆ నెత్తురు ఊరకే చచ్చుబడినట్లు దాక్కుని బ్రతుకుతుందా?
నదుల నీరు చాలకపోతే గొలుసుకట్టు చెరువులను యజ్ఞంలా తవ్వించి అది కూడా అవకాశం లేకపోతే అనేక బావులను తవ్వించి తిండిపెట్టే రైతుకు సింహాసనం వేసిన పరవళ్ళు తొక్కే వేడి నెత్తురు. రాళ్ళలో జవరాళ్ళ అందాలనే కాదు సంగీత స్వరాలను సైతం పలికించి మైమరపింపజేసిన రసహృదయం. పేరీణీ ప్రేరణ నాట్యాలతో విజయమో వీరస్వర్గమో అంటూ ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడిన వీరావేశపు పునాదిరాళ్ళు. ప్రతాపరుద్రుడు ఓడిపోగానే తలలొంచుకుని తిరిగెళ్ళినంత మాత్రాన కట్టెలు కొట్టుకుంటూ, కొట్టుపెట్టుకుంటూ బ్రతికేస్తారా? లేక తమ రాచరికాన్ని నిలబెట్టుకుని చూపిస్తారా? రెండోదే నిజమంటూ కాకతీయుల చరిత్ర సెకండాఫ్ సినిమా చెపుతోంది. బాహుబలి 2 సినిమా లాగానే ఇది కాకతీయ చరిత్ర 2 అన్నమాట. మనం ప్రతాప రుద్రునివరకూ చదువుకుని ఆపేసిన చరిత్ర ఖచ్చితంగా అక్కడే ప్రారంభం అయ్యి నిజంగా మీరు ఈ పాఠం చదువుతున్న ఈ రోజు వరకూ ఏమయ్యిందో చెప్పేదే ఈ కథ.


1316లో అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ మరణించాడు. ఆ తర్వాత దక్షిణ భారత రాజ్యాలు తమకు తాము స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించుకున్నాయి. అదే క్రమంలో దేవగిరి రాజ్యంలో రామచంద్రదేవుని అల్లుడు హరిపాల దేవుడు కూడా స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. అదే పద్దతిలో అప్పుడు ప్రతాప రుద్రుడు ఓరుగల్లు ప్రాంతం నుంచి కూడా కప్పం కట్టడాన్ని నిలిపేశాడు. అల్లావుద్దీన్ తర్వాత ముబారక్ ఖిల్జీ డిల్లీ సుల్తాన్ గా భాద్యతలు స్వీకరించాడు. ఆయన పరిపాలనలోకి రాగానే ఇలా కప్పం కట్టకుండా వున్న రాజ్యాలను తన ఆధిపత్యంలోకి తెచ్చుకునేందుకు దండయాత్రలకు సిద్దమయ్యాడు. తానే స్వయంగా దండెత్తివచ్చి హరిపాల దేవుడిని యుద్దంలో చంపి దేవగిరి రాజ్యాన్ని మళ్ళీ డిల్లీ సుల్తానేట్ లో కలిపేసాడు. వరంగల్ పై మూడవ దండయాత్ర చేసాడు. అతని కనుసన్నలలో పనిచేసే ఖుస్రూ అనే సైన్యాధిపతిని ఓరుగల్లుపై దండెత్తేందుకు పంపించాడు. 


1316 లో ప్రతాపరుద్రునిపై  ముబారక్ ఖిల్జీ  దాడిచేసాడు
ఖుస్రూఖాన్ కాకతీయ సరిహద్దుకు చేరగానే ప్రతాపరుద్రునికి కప్పం చెల్లించమని కబురు చేశాడని కప్పం చెల్లించటానికి అభ్యంతరం లేదని, ఢిల్లీ మార్గంలో దొంగల బెడద ఎక్కువగా ఉన్నందున తాను కప్పం పంపలేదని, అంతేగాని వేరే ఉద్దేశం లేదని, కప్పంతోపాటు ఖుస్రూఖాన్‌కు బహుమతులుకూడా పంపగలమని సందేశం పంపి, వెంటనే కప్పం, ఇతర బహుమతులు పంపాడని, అందుకు సంతోషించిన ఖుస్రూఖాన్ సుల్తాన్ ఆజ్ఞ ప్రకారం ఒక ఛత్రాన్ని, వజ్రాలు పొదిగిన కత్తిని ప్రతాపరుద్రునికి పంపాడని ఇస్సామి రాశాడు. వారు ఇద్దరూ పరస్పర విరుద్ధంగా రాసినప్పటికీ ఖుస్రూఖాన్ ప్రతాపరుద్రున్ని లొంగదీసి కప్పం వసూలు చేశాడని, కాకతీయరాజ్యంపై తిరిగి ఢిల్లీ సుల్తానుల సార్వభౌమాధికారాన్ని నెలకొల్పాడని భావించవచ్చు.


ఢిల్లీలో తుగ్లక్ పాలన
-ప్రతాపరుద్రుడు కంపిలి రాజ్యంపై పోరాడుతున్న సమయంలో ఢిల్లీ రాజకీయాలు మారడంతో ఖిల్జీ వంశం పతనమై ఘియాజొద్దీన్ తుగ్లక్ వంశాన్ని స్థాపించాడు. (ముబారక్ ఖిల్జీ సేనాని ఖుస్రూఖాన్ సుల్తాన్‌ను హత్యచేసి ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని ఆక్రమించాడు. ఇది సహించని ఢిల్లీ సర్దారులు అతన్ని వధించి ఘియాజోద్దీన్ తుగ్లక్ ఆధ్వర్యంలో తుగ్లక్ వంశం అధికారంలోకి వచ్చింది)

- ఈ అధికార మార్పిడితో ప్రతాపరుద్రుడు ఢిల్లీ సుల్తాన్‌కు కప్పం కట్టడం మానివేశాడు. ప్రతాపరుద్రున్ని లొంగదీసుకోవడానికి, కప్పం తిరిగి వసూలు చేసుకో వడానికి తన కుమారుడైన ఉల్గుఖాన్‌ను ఘియాజొద్దిన్ తుగ్లక్ ఓరుగల్లుపైకి పంపించాడు. (కప్పం కట్టడం మానివేసినందునే ఈ దాడి జరిగిందని పెరిస్టా అనే చరిత్రకారుడు పేర్కొన్నాడు). ఉల్గుఖాన్‌తోపాటు అబురీజా అనే మరొక సేనాని నాయకత్వంలో కోటగిరిపై దాడి చేశాడు. ప్రతాపరుద్రుడు ఈ దాడులను ఎదుర్కొని ముస్లిం సైన్యాలను ఓడించి తరిమివేశాడు.

-ఉల్గుఖాన్ తొలి దండయాత్ర విఫలమవడంపై ముస్లిం చరిత్రకారులు అనేక కారణాలు పేర్కొన్నారు. ఉల్గుఖాన్ ఓరుగల్లులో ఓడిపోయి దేవగిరి పారిపోయాడని బరౌని రాశాడు. కొటగిరిని ముట్టడించే సమయంలో ముస్లిం సేనాధిపతి అబూరిజాఖాన్ ఉల్గుని రక్షించి ఢిల్లీ పారిపోయారని ఇస్సామి వర్ణించాడు. మొదటిసారి ప్రతాపరుద్రుని చేతిలో ఓడిపోయిన ఉల్గూఖాన్ ఢిల్లీకి పోయి అదనపు సైన్యంతో తిరిగి రెండోసారి ఓరుగల్లును ముట్టడించాడు. ప్రతాపరుద్రున్ని ఓడించి బంధీగా చేసి ఖాదర్‌ఖాన్, ఖ్యాజహజి అను అమీరుల ఆధిపత్యంలో ఢిల్లీకి పంపగా ప్రతాపరుద్రుడు అవమానభారంతో మార్గమధ్యలోనే నర్మదానదిలో దూకి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. ఈ విధంగా క్రీ.శ 1323లో ప్రతాపరుద్రుని మరణంతో ఓరుగల్లు కాకతీయ సామ్రాజ్యం పూర్తిగా అస్తమించిపోయింది. కానీ ఓరుగల్లులో అస్తమించిన కాకతీయ సామ్రాజ్యం బస్తర్‌లో వెలుగొందిన వైనాన్ని చరిత్ర విస్మరించింది.
దంతెవాడ జిల్లాలోని భైలడిల్లా అడవుల్లో ఢోల్‌కాల్ గుట్టలపై కొలువు తీరిన ఈ వినాయకుడిని చేరుకోవడం చాలా కష్టం. నిటారుగా ఉండే కొండలు, వాటిని ఎక్కిన తర్వాత వచ్చే జలపాతాలు, అవికూడా దాటి ముందుకు వెళ్తే వచ్చే మరో కొండ, ఆ కొండ చిట్టచివరి ప్రాంతంలో కొలువు తీరిన ఈ వినాయకుడిని రోడ్డు మార్గం నుంచి దాదాపు 16 కి.మీలు గుట్టలపై ప్రయాణిస్తే కాని చేరుకోలేం. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని ఇంద్రావతి నది పక్కన ఉన్న ఢోల్‌కాల్ కొండలపై కొలువుతీరిన వినాయకుడు ప్రపంచంలోనే ఎతె్తైన ప్రదేశంలో కొలువు తీరిన వినాయకుడని ఛత్తీస్‌గఢ్ వాసుల నమ్మకం. సాక్షాత్తు మునులు, రుషులు, ఈ వినాయకుడిని పూజించారని ఇక్కడి ఆదివాసీల విశ్వాసం. సముద్రమట్టానికి 13000 అడుగుల ఎత్తు నిటారుగా వుండే ఈ కొండలపైకి మామూలుగా చేరుకోవడమే కష్టం ఇంత పెద్ద వినాయకుడు ఎలా చేరాడనేది ఈ ప్రాంతవాసులకు ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యమే, ఈ గణేష్ అసలు ఇక్కడ ఎలా వెలిశాడు? ఎవరైనా చెక్కారా? తీసుకొచ్చి ప్రతిష్ఠించారా? అన్నది నేటికీ అంతుపట్టని రహస్యం. అసలు అక్కడికి వెళ్లడమే కష్టం. దాదాపు కొన్ని వందల కిలోల బరువుండే ఈ విగ్రహం అక్కడికి ఎలా చేరింది? చెక్కడం కూడా సాధ్యం కాని ఈ ప్రదేశంలో ఎలా ఉందనేది పెద్ద మిస్టరీ. ఆజ్ఞాత వాసంలో వున్నప్పుడు అన్నమదేవుడు లేదా అతని వారసులు తమకు విజయం సిద్దింపజేయమని పూజించేందుకు ఇటువంటి విగ్రహ ప్రతిష్టకానీ చేసి పనులు ప్రారంభించి వుండరు కదా అనేది ఒక అనుమానం. దాదాపు వేల సంవత్సరాల కిందట నాగవంశస్థులు ఈ ప్రాంతంలో ఈ విగ్రహ ప్రతిష్ఠ చేసి ఉంటారని ఇక్కడ నివసించే ప్రజల మరోక విశ్వాసం

.1323 తర్వాత కాకతీయ సామ్రాజ్యం ఛిన్నాభిన్నమైం ది. బహమనీలు వచ్చి ఓరుగల్లును తమ రాజ్యంలో కలుపుకున్నారని, అనంతరం రెడ్డిరాజులు, పద్మనాయకులు వంటి సామంతరాజుల ఏలుబడిలో కాకతీయ సామ్రాజ్యం ముక్కలైందనీ.. అనంతరం కుతుబ్‌షాహీల చరిత్ర తదుపరి నిజాంల హయాం చివరికి ఆపరేషన్ పోలో, స్వతంత్ర తెలంగాణ.

కాకతీయుల వీరత్వం, రుద్రమ్మ ధీయుక్తి ఎక్కడికీ పోలేదు. ప్రతాపరుద్రుడి మరణం తదుపరి ఏడాదే కాకతీయుల పరిపాలనా కౌశలం కొత్త చివుళ్లు పోసుకున్నది.
చత్తీస్ ఘడ్ సాంప్రదాయక నృత్యప్రదర్శన ఇది

1940లో నాటి బ్రిటిష్ -ఇండియా ప్రభుత్వం మెమోరాండం ఆన్ ది ఇండియన్ స్టేట్స్ 1940 అనే పుస్తకంలో కాకతీయ చివరిరాజు ప్రతాపరుద్రుడి మరణం తర్వాత అతని వారసులు బస్తర్ జిల్లాలోని దంతేవాడలో రెండో కాకతీయ మహా సామ్రాజ్యం అన్నమ దేవుడు (ప్రతాపరుద్రుని సోదరుని కుమారుడు) 13 వేల చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో ఏర్పాటు చేసి ఆరువందల సంవత్సరాల పాటు 20 మంది కాకతీయ రాజులు పరిపాలించినట్లు వివరించబడినది. నాటి ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ఆ పుస్తకంలోని వివరాలు యథాతథంగా .....

BASTAR: THE RULING FAMILY OF BASTAR STATE CLAIM DESCENT FROM ANNAM DEO, BROTHER OF PRATAP RUDRA, THE MOST BRILLIANT RULER OF THE KAKATIYA DYNASTY.

WHO LOST HIS LIFE AND KINGDOM IN A BATTLE WITH THE MOGHULS EARLY IN THE 14TH CENTURY. ANNAM DEO WHO CAME FROM WARANGAL IN THE DECCAN, ESTABLISHED HIMSELF IN THE VILLAGE OF BASTAR. IN THE EIGHTEENTH CENTURY THE CAPITAL WAS REMOVED TO JAGDALPUR. AFTER YEARS OF HOSTILITES BETWEEN BASTAR AND JEYPORE, THE STATE CAME UNDER THE INFLUENCE OF THE BHONSLAS AND IT PASSED TO THE BRITISH GOVER-NMENT IN 1853.

-ఇది మొదటి సాక్ష్యం .. ఇక రెండవది. రెండో కాకతీయ సామ్రాజ్యంలోని మహారాజ ప్రవీర్‌చంద్రభంజ్‌దేవ్ (మధ్యప్రదేశ్) కాకతీయ అని పేర్కొం టూ సుప్రీంకోర్టు విడుదల చేసి పత్రం (ఇది 1960, నవంబర్ 18న సుప్రీంకోర్టు ధ్రువీకరించింది)

ఎక్కడి ఓరుగల్లు. ఎక్కడి బస్తర్(ప్రస్తుతం ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం) మన కాకతీయ రాజులకు చివర దేవుడు అని ఉంటుంది. ఇక్కడి రాజులకు భంజ్ ఉంటుంది. 1940లో బ్రిటీష్ వారు ప్రకటించిన ది ఇండియన్ స్టేట్స్ పుస్తకంలో కాకతీయులే ఈ గంజ్ రాజ్య వంశీయులు అని చెప్పింది. ఆచార్య ఎన్‌జీ రంగా రాసిన కాకతీయనాయక్స్ అనే పుస్తకంలో కూడా కాకతీయ రెండో రాజ్యం బస్తర్‌లో తిరిగి మొదలైందనే ధ్రువీకరణ కన్పిస్తుంది. ప్రతాపరుద్రుని మరణానంతరం బస్తర్ జయపూర్ పరిసరాల్లోని దట్టమైన అటవీ ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయిన అన్నమదేవుడు ఆయన అనుచరులు అక్కడ చిత్రకూట్ రాజధానిగా బలమైన సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశారని రంగా పుస్తకంలో కన్పిస్తుంది. తూర్పు కనుమల్లోని ఎత్తయిన పర్వత సానువుల మధ్య దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంలో ఈ రాజ్యం ఉండటం వల్ల బ్రిటిష్ పాలకులు జయించలేకపోయారు. దాంతో బస్తర్ పాలకులు పాక్షిక స్వయం ప్రతిపత్తి హోదా కల్పించారు. దీంతో 600 సంవత్సరాల పాటు బస్తర్‌లో కాకతీయలు రెండో సామ్రాజ్యం కొనసాగించారని ఆచార్య రంగా తన పుస్తకంలో పేర్కొనడం గమనార్హం.

-1940 నాటికి బస్తర్ సామ్రాజ్యం 13.62 చ.కి. మైళ్లు. ప్రస్తుతం ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని బీజాపూర్ దంతేవాడ బస్తర్ కాంకేర్ నారాయణపూర్ జిల్లాలను.. బస్తర్‌జోన్‌గా చెప్తారు


బస్తర్ రాజులు వీరే

బస్తర్ రాజవంశీకుల అధికారిక జెండా ఇదే

దీనిలో ఆచంద్రార్కం అంటూ ప్రతికాకతీయ శాసనంలోనూ కనిపించే చంద్రుడినీ,
 శైవానికి చిహ్నంగా త్రిశూలాన్నీ గమనించవచ్చు

15వ శతాబ్దంలో పునఃస్థాపించబడిన సామ్రజ్యం ఇది. 11వ అతిపెద్ద రాజరిక వ్యవస్థగా నిలబడింది. దానిని అప్పటినుంచీ పరిపాలించుకుంటూ వస్తున్న బస్తర్ రాజులు వరుస క్రమం వారిగురించి సంక్షిప్త వివరణలనూ చూడండి.



రాజా అన్నమ దేవ్ఈయన బస్తర్ మొదటి రాజు, 1324 నుంచి 1369 వరకూ పరిపాలించాడు. నాగవంశ రాజులను జయించి తన సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించింది ఈయనే. కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని సోదరుడు. ముదొట దగ్గర తన రాజధానిని నిర్మించాడు. తల్లి దంతేశ్వరీ దేవి ఆశిస్తులు తనకు కలగాలని కాకతీయులు పద్మాక్షిదేవికి గుడి కట్టించినట్లే ఈయన దంతేశ్వరీ దేవికి గుడి కట్టించాడు.ఇప్పటికీ వారికి వంశపారంపర్య దేవత దంతేశ్వరీ దేవియే. సుమారు లక్షల హెక్టార్లలో కాకులు దూరని కారడవులు, అబూజ్‌మాడ్ దండకారణ్యంలో ఉన్న కొండగావ్ జిల్లా బడేడోంగాల్ ప్రాంతం ఇది. ఆలయం సమీపం లో శంకిని ,లంకిణి అనే రెండు నదులు రెండు రకాల రంగున్న జలాలతో ప్రవహిస్తాయి .విశాల మైన ప్రాంగణం ,ప్రకృతి అందాలు ప్రవహించే నదుల సోయగాలు బస్తర్ ప్రజల సంస్కృతీ ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా గమనించవలసిన అంశాలు .నల్ల రాతి తో చెక్క బడిన అమ్మ వారి మూర్తి చాలా అందంగా వుంటుంది.  .ఆలయం లో గర్భ గృహం ,మహా మండపం ,ముఖ్య మండపం సభా మండపం ఉన్నాయి ..అంతా రాతి కట్టడమే .ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద గరుడ స్తంభం ఉండటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత .విశాల మైన ప్రకారం తో చూడ ముచ్చటైన ఎత్తైన శిఖరం తో ఆలయం శిఖరాయ మానం గా కని పిస్తుంది

శక్తిపీఠం దంతేశ్వరీదేవి ఆలయం

దంతేశ్వరీ దేవి






  • రాజా హమిర్ దేవ్, ఈయన బస్తర్ రెండవ రాజు కీ.శ 1360 నుంచి 1410 వరకూ పరిపాలించాడు. 

  • రాజా బైతైయ్ దేవ్, బస్తర్ మూడవ రాజు, 1410 నుంచి 1468 వరకూ పరిపాలన సాగించాడు. 

  • రాజా పురుషోత్తమ దేవ్, బస్తర్ పరిపాలకునిగా నాల్గవ రాజు. ఈయన 1468 నుంచి 1534 వరకూ పరిపాలించాడు. ఈయన కాలంలోనే రాజధాని పాత బస్తర్ కు మార్చబడింది. 

  • రాజా ప్రతాప్ రాజ్ దేవ్, 1602 నుంచి 1665 వరకూ పరిపాలించిన బస్తర్ రాజు,   married and had issue, extinct in the 3rd generation,
  • రాజా దిక్పాల్ దేవ్, ఈయన బస్తర్ రాజధానిగా 1680 నుంచి 1709 వరకూ పరిపాలన సాగించాడు. 
  • రాజా రాజ్ పాల్ దేవ్, బస్తర్ రాజుగా 1709 నుంచి 1721 వరకూ పరిపాలించాడు. రాజా ప్రతాప్ రాజ్ దేవ్ తమ్ముడి వారసత్వంగా పరిపాలనలోకి వచ్చాడు. భగేలా యువరాణిని మొదటి భార్యగానూ, ఛండేలా యువరాణిని రెండవ భార్యగానూ వివాహమాడారు. వారి సంతానం వివరాలివి. 
  • రాజ్ కుమార్ దక్షిణ్ సింగ్ (మొదటి భార్య సంతానం)
  • రాజా దళపతి దేవ్  (రెండవ భార్య సంతానం) 
  • రాజ్ కుమార్ ప్రతాప్ సింగ్ (రెండవ భార్య సంతానం)

  • రాజా మామ, బస్తర్ మహారాజుగా ఈయన 1721 నుంచి 1731 వరకూ పరిపాలన సాగించాడు.
  • రాజా దళపతి దేవ్, దళపతి దేవుడు ఈ పేరు కూడా తెలుగు దనానికి దగ్గరగా శౌర్య సూచకంగా వుంది కదా. ఈయన 1731 నుంచి 1774 వరకూ పరిపాలించాడు అంతే కాదు రాజధానిని బస్తర్ నుంచి జగదల్ పూర్ కు మార్చాడు.ఈయన ఏడు వివాహాలు చేసుకున్నాడు. మొదటి భార్యగా కాంకెర్ రాజా రాజా గోర్ సాయిదేవ్ గారి కుమార్తెను చేసుకున్నాడు.
  • రాజ్ కుమార్ అజ్మర్ సింగ్ (మొదటి భార్య సంతతి), usurped the gaddi for a short time.
  • రాజా ధర్యారావు దేవ్ (రెండవ భార్య సంతతి) 
  • రాజా ధర్యారావు దేవ్, బస్తర్ మహారాజుగా (రాజధాని మార్చినప్పటికీ వీరి పేరు అదే పద్దతిలో బస్తరు రాజవంశంగానే కొనసాగింది) 1774 నుంచి 1777bef 1819 వరకూ పరిపాలన చేసాడు.  వివాహం జరిగింది ఒక వారసుడు జన్మించాడు.
  • రాజా మహీపాల్ దేవ్ 
  • రాజా మహీపాల్ దేవ్, ఈయన బస్తర్ ను కేవలం 1819 లో పరిపాలించాడు. 
  • రాజా భోపాల్ దేవ్ 
  • Lal Dalganjan Singh, Dewan of Bastar 1846/1863, married and had issue. He died 1863.
    • Lal Kalendra Singh, Dewan of Bastar 1882/-; deported to Illichpur for his part in the Bastar rebellion of 1910, where he died. He died 1916 at Illichpur.
    • Kunwar Chakar Singh
  • రాజా భోపాల్ దేవ్, బస్తర్ ప్రభువుగా 1830 నుంచి 1853 వరకూ పరిపాలించాడు. 
  • రాజా భైరామ్ దేవ్ 
  • కున్వర్ దుర్జన్ సింగ్ (by a secondary union), దివాన్ ఆఫ్ బస్తర్ గా 1881లో పదవిలోకి వచ్చాడు అదే సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 1881 న మరణించాడు.  

  • రాజా భైరామ్ దేవ్,ఈయన బస్తర్ ప్రభువుగా 1853 నుంచి 1891 వరకూ పరిపాలన సాగించాడు. 1839 మే 21న జన్మించిన భైరామ్ దేవ్ 27 అగస్టు 1853న పరిపాలనా పగ్గాలను ధరించాడు. 1865 లో Feudatory Chief గా బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం చేత గుర్తింపు పొందాడు. సీనియర్ రాణీ సుబ్ర కన్వర్ ను వివాహమాడారు ఈవిడ రాయ్ పూర్ లో అక్టోబర్ 1910 లో మరణించింది. ఈయనకు నవాభాయ్ అనే ఉంపుడు గత్తె ద్వారా ఒక సంతానం కలిగింది. 28 జూలై 1891లో ఈయన మరణించాడు.  
  • రాజా రుద్ర ప్రతాపదేవ్ 
  • మహారాణీధిరాణి పద్మాలయా దేవి గారికి కాంకర్ కు చెందిన మహారాజాధిరాజ నహర్ దేవ్ తో వివాహం జరిగింది. 
  • కున్వర్ బహదూర్ సింగ్ (రెండవ)
  • కున్వర్ అర్జున్ సింగ్ (రెండవ)

  • రాజా రుద్ర ప్రతాప్ దేవ్,ఈయన బస్తర్ రాజుగా 1891 నుంచి 1921 వరకూ పరిపాలించాడు. 5 మార్చి 1885న జన్మించిన ప్రతాప్ దేవ్ 20 జూలై 1891న పరిపాలనా పగ్గాలను చేపట్టాడు. రాయ్ పూర్ లోని రాజ్ కుమార్ కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. బర్మాకు చెందిన రాజా సర్ బాసుదేవ్ సుధాల్ దేవ్ గారి కుమార్తె రాణీ కుసుమ లతా దేవిని ప్రధమ వివాహంగా చేసుకున్నాడు. ఆవిడ 18 అగస్టు 1911 న మరణించడంతో రాణీ చంద్రకుమారిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమెకు ఒక కుమారుడు ఒక కుమార్తె. రుద్రప్రతాప్ దేవ్ 1921లో మరణించాడు. 
  • యువరాజు (పేరుతెలియదు కుసుమలతా దేవి గారి కుమారుడుi), కేవలం 8 నెలల చిన్నారి వయసులో చనిపోయాడు..
  • రాణి ప్రఫుల్ల కుమారీ దేవి (కుసుమలతా దేవి కుమార్తె) 

  • హర్ ఎక్సలెన్సీ మమారాణి సాహెబ్ ప్రఫుల్ల కుమారి దేవి: ఈమె బస్తరు మహారాణిగా 1921 నుంచి 1936 వరకూ పరిపాలన చేసారు. 1910 ఫిబ్రవరి 10 న జన్మించిన ఈవిడ తన 17 ఏళ్ళ వయసులో అంటే 1927లో మయూర్ భంజ్ కు చెందిన లాల్ సాహెబ్ ప్రఫుల్ల చంద్ర భంజ్ దేవ్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన 23 మే 1909 లో జన్మించాడు. రాజ్యసభ యం.పి గా రెండుసార్లు ఎన్నికయ్యాడు. 1952 నుంచి 1954 ఇంకా 1954 నుంచి 1960 వరకూ వున్నారు. పార్లమెంటు స్థాయి అధికార భాషా సంఘ సభ్యునిగా 1957 లో పనిచేసారు. ఈయన 5 మార్చి 1959లో మరణించారు. వీరికి ఒక కుమార్తె కలిగింది కానీ ఆమె 28 ఫిబ్రవరి 1936లో లండన్ లో మరణించింది.   
  • రాజకుమారి కమలా దేవి (రాణీ ప్రఫుల్ల కుమారి దేవి పుత్రిక),2 పిబ్రవరి 1928 లో జన్మించారు 1 జనవరి 1954 వరకూ జీవించారు. ఉత్తరప్రదేశ్ లోని బిజ్వాలో వివాహం చేసుకున్నారు.  
  • మహారాజ ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 
  • రాజ కుమారి గీతా కుమారి దేవి, ఈమె 1930 అక్టోబర్ 29 న జన్మించారు. బొనాయ్ కి చెందిన రాజా సాహెబ్ కదంబ కేసరి చంద్రదేవ్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. 2002 డిసెంబర్ 17న మరణించారు.  
  • మహారాజా విజయ్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 

  • పేదల దేవుడు మహారాజా సాహెబ్ ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ (కాకతీయ) 
  బస్తర్
పేదలదేవుడు రాజా ప్రవీర్ చంద్ర్ భంజ్ దేవ్ (కాకతీయ)
రాజ్య ప్రభువుగా ఈయన 1936 నుంచి 1966 వరకూ చేసారు. 1929 మార్చి 12 ( లేదా 25 జూన్ 1929) న జన్మించారు. రాయ్ పూర్ లోని రాజ్ కుమార్ కళాశాలలో తన విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తి చేసుకున్నాడు. తన మైనారిటీ తీరిన తర్వాత 28 అక్టోబర్ 1936న పట్టాభిషిక్తుడయినాడు. మధ్య ప్రదేశ్ నుంచి MLA గా కూడా ఎన్నిక అయినాడు. ఈయన వివాహం 4 జూలై 1961 లో జరిగింది. 1930లో జన్మించిన మహారాణి పఠాన్ రాజవంశపు రావు సాహెబ్ ఉదయ సింగ్ గారి కుమార్తె అయిన శుభరాజ కుమారిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె 11 సెప్టెంబర్ 1996లో మరణించారు. అత్యంత విచార కరమైన సన్నివేశంలో ప్రజలకోసం పోరాడుతూ ప్రభుత్వం జరిపిన కాల్పులలో రాజా ప్రవీర్ చంద్ర 25 మార్చి 1966 లో మరణించారు.

ప్రవీర్ జీవితం చాలా చిత్రంగా గడిచింది. పేరుకు రాజవంశపు ప్రభువు అయినా ఆయన పోరాటమంతా ప్రజల తరపునే సాగింది. ఈయన చిన్నవయసులో వుండగానే తల్లి మహారాణి ప్రపుల్లకుమారీ దేవి 1936లో ఇంగ్లాండులో వుండగానే అపెండిసైటిస్ కడుపు నొప్పితో మరణించింది. ఆమెకు ఇంగ్లాండు ప్రభుత్వం సరైన సమయంలో వైద్యం చేయించక కుట్రపూరితంగా వ్యవహరించడం వల్లనే ఈ మరణం సంభవించిందనే విషయాన్ని కప్పిపుచ్చేందుకు ప్రయత్నాలు చేసింది. ఆమె మృతి ద్వారా బలంగా వున్న సంస్ధానాన్ని డీలా పడేలా చేసి తమ ఆధీనంలోకి మార్చుకోవాలనేదే వారి కుట్ర సారాంశం. అప్పటికి ప్రవీర్ కు కేవలం 7 సంవత్సరాలు అతడి తమ్ముడు చెల్లెలు ఇంకా చిన్నవారు ఇదే అదనుగా బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం గిబ్బన్ అనే వానిని వీరి రాజకీయ ప్రతినిధిగా నియమించి పేరుకు సంస్థానాధీశునిగా పిల్లవాడు ప్రవీర్ కు పట్టాభిషేకమయితే చేసారు. భూంకాల్ వంటి ఉద్యమాన్ని నిర్వహించిన ప్రపుల్ల కుమార్ ఈ పిల్లల తండ్రి బ్రతికే ఉన్నప్పటికీ అతనికి పిల్లలను పెంచే అవకాశం లేదంటూ ఆంక్షలు విధించారు. సంస్కృతి ఆధునీకరణ అంటూ ఏవేవో మాయమాటలు చెప్పి స్థానిక ప్రజలనుంచి వ్యతిరేఖత రాకుండా చూసుకున్నారు. కానీ గిబ్బన్ మహా కృరుడు పిల్లల పెంపకంలో అనేక ఆంక్షలు విధించాడు. వారిని కేవలం అనాధల్లా పెంచాడు. వారి తెలివి తేటలను కాలరాచేందుకు నిరంతరం ప్రయత్నించేవాడు. తరచూ కొట్టేవాడు, ఆడపిల్లను మరీ పిరికి పిల్లలా ప్రతిదానికీ భయపడేదానిగా పెంచాడు. ఆమె పెళ్ళికూడా రాచకుటుంబంతో కాక మామూలు జమిందారీ కుటుంబంతో అది కూడా ఆమెకు పూర్తిగా యుక్తవయస్సు రాకముందే జరిపించాడు. అక్కడ ఇమడలేక ఆమె పిచ్చిదైపోయింది. నాలుగు సంవత్సరాలుకూడా తిరగకముందే చనిపోయింది. అందుకే ప్రవీర్ చంద్ర చిన్నప్పటినుంచే గిబ్బన్ దాష్టికాన్నీ, బ్రిటీష్ వారి పద్దతులనూ వ్యతిరేఖిస్తూ పెరిగాడు.  వాస్తవానికి ప్రవీర్ చంద్ర్ దేవ్ చాలా సున్నిత హృదయుడు తన ఇంటపెరిగే కుక్క చనిపోయినందుకే చాలా బాధపడి దానికి రాచమర్యాదలతో ఊరేగింపు చేసి అంత్యక్రియలను నిర్వర్తింపజేసాడు.


ప్రవీర్ కు పాగల్ పత్రం ఇప్పించిన గిబ్బన్
ఒకసారి గిబ్బన్ సెలవుల్లో వెళ్లవలసి వచ్చింది. అందుకే తన భాద్యతయిన పిల్లల పెంపకాన్ని తాత్కాలికంగా జోషి అనే మరో అధికారికి అప్పగించి వెళ్ళాడు. ఆయన గిబ్బన్ లా కాక దయామయుడు తమ స్వంత ఇంటికి తీసుకు వెళ్లి పిల్లలకు మంచి ఆహారాన్ని, ఆత్మీయతనూ రుచిచూపించాడు. కానీ ఈ విషయాన్ని రాగానే పసిగట్టిన గిబ్బన్ జోషిపై మండిపడ్డాడు. దాంతో తట్టుకోలేక ప్రవీర్ గిబ్బన్ చెంప చెళ్ళుమనిపించాడు. ఈ విషయంలో కోపించిన గిబ్బన్ కమల కుమారి లాగానే ప్రవీర్ కు కూడా పిచ్చి లేచిందని మానసిక వైద్యులచేత పాగల్ సర్టిఫికేట్ ఇప్పించి బలవంతంగా వైద్యం పేరుతో శిక్షలకు కూడా గురిచేసారు.
1947 జూలై నెలలో ప్రవీర్ కు 18 సంవత్సరాలు నిండి మైనారిటీ పూర్తవడం తో నిజమైన అధికారాలను అతనికి అప్పగించక తప్పలేదు. కానీ అది జరిగిన ఒక్కనెలలోనే భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. కాంగ్రెసు అధికారంలోకి రాగానే 1948లో బస్తర్ సంస్థానాన్ని ఇతర సంస్థానాల మాదిరిగానే ఇండియన్ యూనియన్ లో విలీనం చేసేసుకున్నారు. ప్రవీర్ చంద్రకు కేవలం రాజా అన్న బిరుదుతో పాటు రాజాభరణాన్ని మాత్రం ప్రకటించారు. అక్కడితో ఆగకుండా 1953లో ఆస్తులన్నీ ప్రభుత్వపరం చేసుకున్నారు.  సంస్తానపు ఆస్తులన్నింటినీ ప్రభుత్వం తన ఆధీనంలోకి తీసుకోవడం అన్యాయమంటూ రాయపూర్ యూనివర్శిటీ నుంచీ ఎం.ఏ పూర్తి చేసిన ఆ తర్వాత ఇంగ్లాండులోని ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్శిటీలో చదివిన ప్రవీర్ చంద్ర పోరాటం చేయాల్సివచ్చింది. ఇలా తనకోసమే కాక 1955లొ ఆదివాసీ కిసాన్ మజ్దార్ సేవాసంఘ్ పేరుతో ఒక రాజకీయ పార్టీని స్థాపించి ప్రజల ఆర్ధిక సామాజిక దోపిడీపై కూడా పోరాడే పంధాను ప్రవీర్ ఎంచుకున్నారు. 1957లో బస్తర్ నుంచి పోటీచేసి ఎంయల్యేగా కూడా ఎన్నికయ్యారు. కానీ రెండేళ్ళతర్వాత పదవి నచ్చక రాజీనామా చేసారు. కానీ బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం లాగానే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం సైతం ఆయనపై కక్ష్య సాధింపు చర్యలకు పూనుకుంది. 1961లో ఆర్ధిక నేరాల ఆరోపణపై అరెస్టు చేసింది. రాజా అన్న బిరుదును తొలగించింది. విభజించి పాలించు అన్న సూత్రాన్ని వంటబట్టించుకున్నట్లు అతని తమ్ముడు విజయ చంద్ర భంజ్ దేవ్ ను దగ్గరకు తీసుకుని ఆయనకు రాజా అన్న బిరుదునిచ్చి అన్నదమ్ముల మధ్య వైషమ్య బీజాలను నాటింది. విజయ మహల్ అన్న పేరుతో విజయచంద్ర భంజ్ దేవ్ కు ఒక భవంతి కట్టివ్వడంతో ఆయన అక్కడకు మారి అన్నకు మరింత దూరం అయ్యాడు. తరతరాలుగా వస్తున్న రాజమహల్ లో ప్రవీర్ చంద్ర ఒక్కడే మిగిలారు. కానీ ఆయనకు నిరంతరం ప్రజలు అండగా వుంటూనే వచ్చారు. ఆయన తన శక్తియుక్తుల్నీ వారికోసమే ఖర్చుచేయడం ఒక విధిగా భావిస్తూ వచ్చారు. ఆసంవత్సరమే 1961లో రాజస్థాన్ రాజపుత్రికతో వివాహం జరిగినప్పటికీ ఈయన పేదల పద్దతులు నచ్చక ఆమె సంవత్సరంకూడా కాపురం చేయకుండానే పుట్టింటికి వెళ్లిపోయింది. కానీ గిరిజనం మాత్రం ఈయనను దేవుడిగా కొలవటం ప్రారంభించారు.
పేదల దేవుడు ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ కాకతీయ
లోహండి వాడా గిరిజన సంత కేసు
 ఆరోజు 1961 మార్చినెల 31వ తారీఖు: బస్తర్ జిల్లాలోని చిత్రకూట్ కు దగ్గరలో వున్న లోహండీ గూడ అనే గ్రామంలో ప్రతివారం గిరిజనుల సంత జరుగతుంది. సరుకుల కొనుగోళ్ళు అమ్మకం కోసం అనేక గ్రామాలనుంచి ఆదివాసీలు అక్కడికి వస్తారు. ఆ సంతరోజు ప్రవీర్ చంద్రపై ప్రభుత్వ నిరంకుశ వైఖరికి వ్యతిరేఖంగా జమకావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ విషయాన్ని ముందే పసిగట్టిన ప్రభుత్వం అకారణంగా 144 హెచ్చరికలు జారీచేసి సుమారు పదివేలకు పైగా వున్న గిరిజనులను చెల్లాచెదురూపోవలినదిగా హుంకరించారు. ఆ సమయంలో ఒక సామాన్యుడైన గిరిజనుడు లేచి గొప్ప వాదన చేస్తాడు. ఇదిగో ఇలా చూడండి ఇది నా అరచేయి దీనిలో ఒక వేలిని తీసేసి మరో వేలు ఇక్కడ అతుకుతానంటే కుదురుతుందా? 1948 లోనే సంస్థానాలూ రాజరికాలూ లేవని ప్రకటించిన ప్రభుత్వం ఇప్పుడు రాజా బిరుదును ఒకరినుంచి తీసి మరోకరికి ఇవ్వడంలో ఆంతర్యం ఏమిటి? అంటూ వేసిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లేక లాఠీచార్జి ప్రారంభిస్తారు. గిరిజనుల చేతుల్లో స్వతహాగా వున్న విల్లంబులూ, గొడ్డళ్లను ప్రయోగించలేదు. అయినా తోపులాట కాల్పుల వరకూ వెళ్లింది. పదిమంది వరకూ చనిపోయారు. 59 మంది అరెస్టు అయ్యారు. అయినా ప్రభుత్వం వారిపై ఎటువంటి కేసునూ నిరూపించలేక వారందరినీ చివరకు భేషరతుగా విడిచిపెట్టాల్సివచ్చింది. అయినా సరే గిరిజనులపైన వీళ్ల వెనక ఉక్కుస్థంభంలా నిలబడ్డ ప్రవీర్ చంద్రపైన ప్రభుత్వానికి కోపం చావలేదు. మరో సందర్భం కోసం ఎదురు చూస్తూ వున్నారు. అది దసరా రూపంలో వచ్చింది ఆది వాసీలకు దసరా చాలా పెద్ద పండుగ రాజా వారి సంప్రదాయం ప్రకారం ఏనుగు అంబారీపై ఊరేగింపుగా గుడికి వెళ్ళటం ఆచారం కానీ ప్రభుత్వం ఈసారి ఏనుగు అంబారీపై విజయచంద్ర కూర్చోవాలని కోరుతూ నిధులు కూడా మంజూరీ చేసింది. కానీ ఈ ఆలోచనను వ్యతిరేఖించిన గిరిజనం ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ఊరేగింపును బహిష్కరించి తమ స్వంతఖర్చులతో లక్షలాదిమంది ఆనందోత్సాహాలతో ప్రవీర్ చంద్రకు గజారోహణం చేస్తారు. అంతే కాదు ఆనాటి నుంచి ఆయనను ‘‘ జనతాకి రాజా’’ గా పిలవటం ప్రారంభించారు. అంతేకాదు ప్రవీర్ పుట్టిన రోజు కానుకలాగా ప్రభుత్వంపై తను వేసిన కేసు కూడా గెలిచాడు. తన ఆస్తులన్నీ ప్రభుత్వం నుంచి ఆయనకే 1963 జూలై నెలలో సంక్రమించాయి. ప్రజలకు కావలసిన అవసరాలను ప్రభుత్వ నిధులపై ఆధారపడకుండా తనే ఏర్పాటు చేస్తూ నువ్వేమన్నా దేవుడివా అని అడిగే వారికి ‘‘Yes I am the God of Adivasis’’ అని స్వయంగా చెప్పుకునేవారు. కానీ ఇలా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేఖంగా ప్రజల మనిషిగా ప్రవీర్ ఎదగటం కాంగ్రెస్ కు అస్సలు నచ్చలేదు. ఆయనను రాజకీయప్రత్యర్ధిగానే చూసేవారు. ఉదాహరణకు 1965లో బస్తర్ గిరిజన సమస్యలపై ఢిల్లీకి వెళ్ళి అప్పటి హోం మినిస్టర్ గుల్జారీలాల్ నందాను కలిసేందుకు ఒక మాజీ ఎంయల్ ఏ ప్రజలనాయకుడూ, సంస్థానపు అధికార ప్రతినిధి అపాయింట్ మెంట్ అడిగితే ససేమిరా కుదరదన్నారు. దాంతో అక్కడ నిరాహారదీక్షకు కూడా ప్రవీర్ కూర్చోవలసి వచ్చింది. అప్పటికి గానీ దిగొచ్చిన ప్రభుత్వం ఈయనతో చర్చలకు సిద్ధపడలేదు. ఆ సంఘటన తర్వాత ప్రవీర్ ఆదివాసీ సమస్యలపై మరింత దృష్టి సారించారు. ఆఖరుకు తను వుంటున్న రాజమహల్ నుసైతం ప్రజావేదికగా మార్చారు. 1965 నవంబరులో రాజమహలు ముందున్న విశాలమైన మైదానంలో ఆదివాసీ స్త్రీల ఊరేగింపు బహిరంగ సభ జరిగింది. దీంతో మహిళలు సైతం ఒక సంఘటిత శక్తిగా రూపొందారు. దాని ఫలితంగా తమ డిమాండ్ల కోసం కొద్దిరోజుల తర్వాత జిల్లా కలెక్టరు కార్యాలయాన్ని సైతం ముట్టడించగలిగారు. రాంత్రింబవళ్ళు ధర్నాను నిర్వహించారు. కానీ చిర్రెత్తుకొచ్చిన ప్రభుత్వం అర్ధరాత్రి పూట మగపోలీసులు వారి ధర్నాస్థలాన్ని ముట్టడించి ఆడవాళ్లతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించారు. ఈ దౌర్జన్యానికి నిరసనగా 1965 డిసెంబర్ 12 న విజయ భవన్ ముంగిట స్వయంగా ప్రవీర్ చంద్ర నిరాహార దీక్షకు కూర్చున్నాడు. ఆదీవాసీ సమస్యలతో మమేకమైన రాజా ఒక పూర్తిస్థాయి ఉద్యమకారుడిగా మారిపోయాడు. బహుశా భారతదేశంలో ఏ సంస్థానపు రాజు కూడా ఇట్లా ప్రజలతో వారి సమస్యలతో మమేకం కావడం, వారికోసం ఇలా దిగివచ్చి దీక్షలకు సైతం కూర్చోవడం చరిత్రలో ఈయనొక్కడే కావచ్చు. అందుకే ఆయనను ‘పేదల రాజు’ అనడం ఏమాత్రం తప్పులేదు. జల్ జంగల్ జమీన్ పై ఆదివాసీలకు హక్కును కలిగించేందుకు ఈయన చేసిన పోరాటం సైతం వృధాపోలేదు.
విజయ్ భవన్ ముంది నిరాహారదీక్ష ముగించిన రెండు నెలల్లోనే మరో పెద్ద సమస్య వచ్చిపడింది. రైతుల దగ్గర లెవీ పన్నుల వసూళ్ల విషయంలో ప్రభుత్వాధికారులు చాలా దురుసుగా వ్యవహరించేవారు. ఒక పేదరైతు బాకీపడిన లెవీ కోసం అధికారులు దర్పంతో బలవంతంగా చొరబడి ఆ కుటుంబం దాచుకున్న పదిబస్తాల బియ్యం మొత్తాన్నీ జప్తు రూపంలో ఒకరోజు తరలించుకుపోవడంతో మనస్తాపం చెందిన ఆరైతు వెంటనే అదే ఇంటి దూలానికి ఉరేసుకుని ప్రాణాలు విడిచాడు. ఈ సంఘటన గిరిజనుల గుండెల్లో చితిమంటలు రగిల్చింది. అన్నాళ్ళూ భరిస్తూ వచ్చిన పన్నుల దురాగతాలపై పోరాడాలనే కోపం పెరిగింది. గిరిజనుల భూములను చవకగా కొట్టేసే దళారీలూ, కలపను అక్రమంగా తరలించే గత్తేదారులు, ప్రకృతి సంపదను చౌకగా కొట్టేసి కోట్లకు పడగలెత్తినా గిరిజన జనాలపై తమ అహంకారపూరిత మనస్తత్వాలను ప్రదర్శించే పెద్దల మీద తిరగబడాలనుకున్నారు. ఈ నేపద్యంలోనే ప్రవీర్ చంద్ర ఆద్వర్యంలో ‘‘ ఆదివాసీ సేవాదళ్ ’’ ను ప్రారంభించారు. జరుగుతున్న అక్రమాలపై సవివరంగా ప్రభుత్వానికి వినతులూ, అభ్యర్ధనలూ ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. ప్రజా ప్రతినిధుల దృష్టికి ఈ విషయాలను తీసుకొచ్చారు. అయినా పెద్దగా పరిష్కారం దొరకక పోవడంతో 1966 ఫిబ్రవరి 8 న మళ్లీ విజయ భవన్ ఎదుట నిరాహార దీక్షకు కూర్చున్నాడు. అప్పటికి దిగొచ్చిన ప్రభుత్వం లెవీ వసూళ్ళ విషయంలో తప్పకుండా కొత్త చట్టం తీసుకొస్తామని వాగ్ధానం చేయడంతో అప్పటికి దీక్ష విరమించారు. అంతే కాక బస్తర్ లో విషమిస్తున్న పరిస్థితులపై మాట్లాడేందుకు ప్రతినిధుల సభకు కేంద్ర రాష్ట్రప్రభుత్వాలు రాజాను భోపాల్ కు పిలిపించుకున్నారు. అంతే కాకుండా శాంతిభద్రతలకోసమంటూ ఆయనను కొన్నాళ్ళు బస్తర్ కు దూరంగా వుండమని అడిగారు.తన తండ్రి ప్రఫుల్ల కుమార్ భంజ్ దేవ్ ను కూడా ప్రభుత్వం ఇలాగే ఒరిస్సాకు పంపిన విషయం రాజా కు గుర్తుంది.తెల్లప్రభుత్వానికీ, నల్ల ప్రభుత్వానికీ పరిపాలనలో పెద్దగా తేడాలేదని ఈ విషయంతో ఆయనకు మరింత స్పష్ట అయ్యింది. తనను ప్రేమించి కొలిచే తన ఆదివాసీలకు దూరంగా వెళ్లే ప్రసక్తే లేదు. మీరు ఏం చేసకోగలిగితే అదే చేసుకోండి అంటూ ముఖం బద్దలు కొట్టే సమాధానం చెప్పి ఆయన తిరిగొచ్చారు. కానీ ప్రజలు మరింత గొప్పగా ఈ విషయంలో ఆయనను హృదయాలకు హత్తుకున్నాసరే ప్రభుత్వం తమ కోపానికీ పగకూ మరింత పదును పెట్టుకుంటూ వేటువేసే అదను కోసం చూస్తుంటుందన్న విషయాన్ని గమనించలేదు రాజా ప్రవీర్. అదే ఆయన కు జీవితానికి అదిపెద్ద గండం అయిపోయింది.

ఆఖరిరోజులు రానే వచ్చాయి. బస్తర్ చరిత్రలో ఒక చీకటి రోజుగా 1966 మార్చి 25 మిగిలిపోయే క్షణం వచ్చేసింది.
ఆదివాసీ దేవత ఊరేగింపులో పోలీసులు జోక్యం చేసుకున్నారు. ఆఖరుకు పూర్ణకుంభం, ధ్వజం సైతం క్రింద పడ్డాయి. తమ ఒంటిపై లాఠీలు విరిగినా సహించడం రాజావారి వల్ల నేర్చుకున్న గిరిజనులు దేవుడి విషయంలో తప్పుజరిగితే జీర్ణించుకోలేకపోయారు. అసలు అది తమ మనుగడకే అపశకునమని పెద్ద ఉపద్రవం జరుగుతుందనీ భయపడ్డారు. అవును అసలు వారి దేవుడే దూరమయ్యేంత ఉపద్రవమే సంభవించబోతోందని వారికి అప్పటికి తెలియదు. ఆ కోపంతో వారు తట్టుకోలేక పోలీసులమీద తిరగబడ్డారు. ఇంకేముంది ఇదే అదను తోపులాటనుంచి లాఠీఛార్జి అక్కడినుంచి కాల్పులు వరుస క్రమం మొదలయ్యింది. ఈ ఆందోళనకు భయపడ్డ మహిళలు పిల్లలు వగైరా రాజమహలులోకి పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి దాక్కున్నారు. ఇలా ప్రతి విషయానికీ రాజమహల్ రక్షణగా మారటం వారికి సుతరామూ ఇష్టం లేదాయే.  ఆరోజు కు ఆగి ఆమర్నాడు మళ్లీ పోలీసు పటాలాలు పై అనుమతులతో దిగాయి. అక్కడ రక్షణ పొందుతున్న ప్రజలందరినీ తక్షణమే తమకు అప్పగించమని ప్రవీర్ ను అడిగారు. 1199 నంబరుతో వచ్చిన నల్లరంగు మృత్యుశకటం లాంటి పోలీసు వ్యానులో వచ్చిన ఆయుధధారులు. అసలు రాజా ప్రవీర్ చంద్ర వచ్చి తమకు లొంగిపోవాలని హెచ్చరికలు జారీ చేసారు. ఇలాంటి ధర్నాలు జరగటం వాటికి సమాధానం చెప్పటం కోర్టు మెట్లు ఎక్కడం చాలా సాధారణమే అన్నట్లు రాజా ప్రవీర్ ఎటువంటి అనుచర గణం లేకుండా చాలా మామూలుగా వీరితో మాట్లాడేందుకు వచ్చారు. మాటామాటా పెరిగింది వాగ్వాదం అయ్యింది. వీళ్లతో లాభంలేదని రాజా వెనక్కి తిరిగి మహల్లోకి వెళ్ళబోతుంటే ఆయనపై కాల్పులు ప్రారంభించారు మొదట కాళ్లపై మొదలేసారు. రాజాను రక్షించేందుకు అడ్డుగా వచ్చిన గిరిజనుడిని కాల్చేశారు. కుంటుతున్న రాజావారిని చేతులపై ఎత్తుకుని పడకగదివరకూ మోసుకెళ్లారు మరికొందరు గిరిజనులు కానీ పోలీసుదళం పడక గది వరకూ దూసుకు వెళ్ళారు. అక్కడా కాల్పులు జరిపారు. రాజా వారితో పాటు ఆయన చుట్టూ వున్న జనాలు సైతం గుళ్ళకు బలయ్యారు. దీనిపై కోపించి ఎదరించిన మరెందరో కూడ ా ఆనాటి తుపాకుల గర్జింపుకు బలైపోయారు. అలా ఒక ప్రజల దేవుడు ప్రజలకోసం జరిపిన పోరాటంలో ప్రజల హక్కుల కోసం కాల్చబడిన బుల్లెట్టుకే తన ప్రాణాల్ని అర్పించాడు. అంతేనేమో కాకతీయ వంశంలోని రాజులందరూ యుద్దాలలోనే మరణించారు. బహుశా ఈయన మరణం మరింత ఉదాత్తమైనది గాడ్చేచేతుల్లో మరణించిన గాడ్చే తూటాలకన్నా, ఉక్కుమనిషి సర్ధార్ వల్లభాయ్ పటేల్ గుండెముందు పేలకుండా పిరికి చెమట్లు పోసుకున్న బుల్లెట్లకన్నా, ఇందిరా గాంధీని తాకిన బుల్లెట్లకన్నా ఈయన గుండెల్లో దిగిన బుల్లెట్టుకు ప్రజల పక్షపు శాతం ఎక్కువ. ఎంత ఉదాత్తంగా బ్రతికామో కాదు సోదరా ఎంత ఉదాత్తంగా పోయామో కూడా చూడాలంటే ఈయన మరణం నిజంగానే ఒక పాఠం. వీరమరణం అనేందుకు ఆధునిక కాలంలో గొప్ప ఉదాహరణ కూడా. 26 వ తేదీకి కానీ ఆయన మరణ వార్తను బయటి ప్రపంచానికి చెప్పేసాహసం చేయలేకపోయింది ప్రభుత్వం, ఆ ప్రకటనకు మర్నాడు  అంటే 27వ తారీఖున జగదల్ పూర్ పట్టణమంతా ఎవ్వరూ చెప్పకుండానే బందు పాటించింది. తమ గుండెల్లో మరింత పటిష్టంగా ఆయనకు గుడి కడుతూ మౌనంగా రోదించింది. ఇప్పటికీ  ప్రవీర్ చంద్ర పేరును తలచుకుంటే వచ్చే ఊహే గూడేల గుండెల్లోంచి ఉవ్వెత్తున ఉద్యమాలుగా ఎగసిపడుతుంటాయి. ఎవరన్నారు మనిషి దేహంతోపాటే చనిపోతాడని కొందరు దేహం చాలించాక మరింత స్థూలకాయులై, సూక్ష్మప్రపంచంలో విహరిస్తూ బ్రతికేస్తుంటారు. అటువంటి స్పూర్తిజీవుల్లో ఒకడిగా ఈయన సైతం నిలచిపోయారు. 

దేవుడిగా ఇప్పటికీ ప్రజలతో పూజలందుకుంటున్న ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ పటం

  • మహారాజా విజయ్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ , ఈయన బస్తర్ ప్రబువుగా 1966 నుంచి 1970 వరకూ పరిపాలన సాగించారు. 1934 మార్చి 4వ తేదీన జన్మించిన విజయ్ చంద్ర సేల్యాకి చెందిన ఠాకూర్ సాహెబ్ సురేంద్ర సిన్హ్ జీ కరణ్ సింగ్ గారి కుమార్తె మహారాణి హితేంద్ర కుమారిని వివాహం చేసుకున్నారు. 1970 ఏప్రిల్ 12 వ తేదీన రాజావారు తనువుచాలించారు. 
  • మహారాజా భరత్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 
  • మమారాజకుమార్ శ్రీ దేవేష్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ వీరికి వివాహం అయినది పిల్లలున్నారు వారు 
    • కుమార్ మోహిత్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 
    • కుమారి జుహికా దేవి భంజ్ దేవ్ 
  • మహా రాజ్ కుమార్ శ్రీ హరిహర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ రాజ్ కోట లోని రాజ్ కుమార్ కళాశాలలో 1974లో డిగ్రీ పట్టాను పొందారు. ఈయన జగదల్ పూర్ లో లాయర్ గా ప్రాక్టీసు చేస్తున్నారు. వివాహం జరిగింది పిల్లలున్నారు. 
    • కుమార్ సూర్యవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 
  • రాణి సాహెబ్ పుష్పాదేవి గారు తాల్చార్ కి 25వ ప్రభువైన రాజా రాజేంద్ర చంద్రదేవ్ వీరవర హరిచందన్ మహాపాత్ర తో వివాహం జరిగింది ఇద్దరు కొడుకులు కలిగారు.

  •  మహరాజా సాహెబ్ భరత్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ ,ఈయన బస్తర్ ప్రబువుగా 1970 నుంచి 1996 వరకూ పనిచేసారు. 1954 లో జన్మించిన భరత్ చంద్ర కూడా రాజ్ కోట లోని రాజ్ కుమార్ కళాశాలలోనే విద్యనభ్యసించారు(1972) థారాడ్ మహారాణిని వివాహం చేసుకున్నారు. 1996లో భరత్ చంద్ర తనువు చాలించారు. . 
  • మహారాజా కమల్ చంద్ర భంజ్ దేవ్
  •  రాజకుమారి గాయత్రీదేవి భంజ్ దేవ్ 

సందర్శనకు వచ్చిన స్థానిక ప్రజలను దీవిస్తున్న రాణి హితేంద్ర కుమారి ఆవిడ కుమారుడు భరత్ వెనక పటంలో ప్రవీర్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 

మహారాజా సాహెబ్ కమల్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ 
ప్రస్తుత బస్తర్ పాలకుడు కమల్ చంద్ర భంజ్ దేవ్
బస్తర్ రాజవంశంలో ఈయన 22వ పరిపాలకుడు ప్రస్తుతం కూడా కొనసాగుతున్నది ఈయనే. 1984  మార్చి 13 వ తారీఖున జన్మించిన కమల్ చంద్ర కూడా వారి పూర్వికుల మాదిరిగానే రాజ్ కుమార్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించారు(2003). అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో మాస్టర్ సైన్సు డిగ్రీని సాధించారు. మాస్టర్ ఆఫ్ పొలిటికల్ సైన్సు డిగ్రీని బెంగుళూరులోని సెయింట్ జోసెఫ్స్ కాలేజ్ ఆఫ్ కామర్సు నుండి పొందారు.  
కమల్‌చంద్రభంజ్‌దేవ్ ప్రస్తుతం మహారాజు హోదా లో ఉన్నారు. లండన్‌లో విద్యాభ్యాసం చేసిన కమల్‌భంజ్ ప్యాలెస్‌లోనే ఉంటూ.. ఈమధ్య రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు. ప్రస్తుతం జగదేవ్‌పూర్‌లోని రాజప్రసాదం చరిత్రకు సాక్షీభూతంగా నిలిచింది.



కమల్ చంద్ర భంజ్ దేవ్ చాలా చిన్న వయస్సులోనే పదవీ భాద్యతల్లోకి రావలసి వచ్చింది.

పట్టాభిషిక్తుడిగా కమల్ చంద్ర


విజయోత్సాహాపు ర్యాలీలో కమల్ చంద్ర

ఎలాగో వెలగాల్సిన ప్యాలెస్ ఇంకెలాగో మిగిలిందిప్పుడు

Bastar Palace during the Danteshwari Festival. The palace is 70 years old and also houses a medical college alongside the royal family.






ఒకప్పడు రాజమహల్ ప్రజలకోసం నేనున్నానంటూ నిలబడిన రోజుల్లో ఇది బహిరంగ వేదికగా నిలచింది.
బస్తర్ ప్యాలెస్ ఒక వెలుగు వెలిగినప్పటి సుందరమైన పాత ఫోటో ఇది
దేవాలయ నిర్మాణంపై కాకతీయుల ఆశక్తి, దేవతార్చనపై వారి భక్తి సన్నగిల్లలేదు.

ఛత్తిస్ ఘడ్ లోని ధనేవాడ జిల్లకు చెందిన బార్ సూర్ లోని జంట గణేష విగ్రహాలు
బార్ సూర్ లోని జంట గణేష విగ్రహాలకు పౌరాణిక కథనాలున్నాయి. భాణాసురుడనే రాక్షసుని పేరు మీదుగా ఈ ప్రాంతానికి బార్ సూర్ అనే పేరు వచ్చిందట, అతడు రాక్షసుడే అయినప్పటికీ గొప్పశివ భక్తుడట, అతని కుమార్తె ఉష, ఆయన మంత్రిగారి కుమార్తె చిత్రలేఖ మంచి మిత్రులట, వారిద్దరూ వినాయకుడికి ప్రియమైన భక్తురాళ్ళట వారి కోరికమీదనే ఇద్దరి మిత్రురాళ్ళకు ఈ జంట విగ్రహాలను ఏర్పాటు చేయించి ఇచ్చాడటని కథనంగా చెప్పనుకుంటారు.

పురాతన చరిత్ర కలిగిన భోరాందేవ్ దేవాలయం, కవర్ధా, చత్తీస్ ఘర్


బోరాందేవ్ ఆలయం పైన అత్యద్భుతమైన పనితనాన్ని చూపే శిల్పకళా చాతుర్యము

ఖజురహోని తలపించే బోరాందేవ్ ఆలయ శిల్ప సంపద

బోరాందేవ్ ఆలయం ప్రత్యేక నిర్మాణ శైలి







మరికొంచెం శ్రమపడగలితే మరికొంచెం మనసు పెట్టగలిగితే మరిన్ని విషయాలను తెలుసుకోగలుగుతాం
కాకతీయ సామ్రాజ్యం అంటే కేవలం తెలుగునేలపై వున్నదే కాదు. మరింత విస్తారంగా వుంది ఆ వివరాలను వదిలేయకుండా పరిశీలించాలి. బస్తర్ రాజ మహల్ లో మరికొన్ని విలువైన విషయాలను మ్యూజియం లో భద్రపరిచారు. వాటిలోని విషయాలను సేకరించాలి. అగష్టు, సెప్టెంబరు నెలలలో భంజ్ కాకతీయ వారసులు వరంగల్లుకు రావడం వంశాచారం లాంటి ఆనవాయితీగా చేస్తున్నారు. ప్రభుత్వం తరపున వారిని సగౌరవంగా ఆహ్వానించాలి. మీడియా వారినుంచి సమగ్ర కథనాలను సేకరించాలి. ఈ విషయమై హిందిలోనూ బ్రిటీష్ కాలంలో ఇంగ్లీషులోనూ వెలువడిన సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి అనువదించి అందుబాటులోవుంచాలి. 


రిఫరెన్స్
1) ఛత్తీస్ ఘడ్ స్కూటరు యాత్ర -పరవస్తు లోకేశ్వర్
2) నమస్తే తెలంగాణ దినపత్రికలోని విశ్లేషణాత్మక వ్యాసం
3) భంజ్ కాకతీయుల అధికారిక వెబ్ సైటు
4) ఇంకా మరెన్నో ఆన్ లైన్ ఆఫ్ లైన్ ఆధారాలకు ధన్యవాదాలతో..





ఫేస్ బుక్

Tweets

లంకెలు