మిత్రులకు నమస్తే... బ్లాగులోకి సాదర స్వాగతం... ఇవి నాకు నచ్చినవి, నేను రాసినవీనూ.. మీ అభిప్రాయాన్ని చెపితే సంతోషిస్తాను

Monday, 26 June 2017

కట్టా శ్రీనివాస్ || ఇక్కడ వెలుతురు కూడా ఉంది సుమా

సారమున్న మనుషులు వాళ్లు
ఎన్ని ఆలోచనల బీజాలను
కర్తవ్యాలుగా మొలకెత్తించారో కదా!

తడి తెలిసిన గుండెలు వారివి.
కనుల గుండా ప్రవహించడమే కాదు
ఉపశమనమెంత చిప్పిల్లారో మరి!!

కాసుల గొప్ప చప్పుళ్లతో
దిబ్బళ్ళెత్తిపోయిన చెవులు
వాళ్ళ పలకరింపులతో తడమబడితే,

పరుగుల హడావిడిలో
బండబారిపోయిన మొరటు గుండెలు వాళ్ళకెప్పుడన్నా చేరగిల పడితే,

అద్దం ఒక్కసారిగా తేటబారిపోతుంది.
కొలను అలవోకగా నిర్మలమై నిలబడుతుంది.

వాళ్ళు.....
అమ్మా నాన్నలూ,
బంధుగణాల్లో సభ్యులో కావలసిన పనిలేదు,
బాబాలు,
స్వామీజీలు,
హాంఫట్ లు అసలే కాదు.

ఇలా ముఖపుస్తకాల్లో
గుండెలోతుల్ని ఆవిష్కరించే
ఆర్థినిండిన అక్షయ పాత్రలు
కూడా కావచ్చు వాళ్ళు.

అందుకే కిటికీనో, సమాజాన్నో, పుస్తకాన్నో తెరిచి తొంగిచూడటం లాగానే,
సామాజిక మాధ్యమంలోని మరో ప్రపంచాన్ని తరచి పింగ్ చేసినా,

ఓ విశ్వవిద్యాలయం,
మరో సాహితీ సుమం,
ఇంకో కళాహృదయం
ధారలై ఎదురుగా ప్రవహిస్తుంది.

అవును
వాళ్ళు సారమున్న మనుషులు
అవును అవి జీవమున్న రాతలు

( వెతుక్కునే ఓపిక ఉండాలి కానీ,  నిజంగానే జ్ఞానంతో పాటు ఆత్మీయతలను పంచుతున్న సోషల్ మీడియాలోని సారమున్న మనుషులందరికీ కృతజ్ఞతా పూర్వక నమస్సులతో......)
【  ★★★ జూన్ 26, 2017 రంజాన్】
కవిసంగమం లో ప్రచురితం

Friday, 2 June 2017

వీడు మగాడ్రా బుజ్జీ

అది తమిళ నాడు లోని ఒక మద్య తరగతి ఇల్లు. ఆయన పేరు అరుణాచలం మురుగానందం. ఆరోజు ఇంటి దగ్గరే వున్నాడు. అప్పుడే వాళ్ళవిడ చేతుల వెనక ఏదో దాచుకుంటూ వెళ్తోంది. "ఏంటి శాంతి అది" మృదువుగానే కానీ ఉత్సుకతతో అడిగాడు. ఒక్కక్షణం ఆగి మళ్ళీ ప్రశ్నను పట్టించుకొనట్లు ఆమె అలాగే వెళ్తోంది. "ఏంటమ్మా అది" ఈసారి ప్రశ్నలో అసహనం కూడా కలిసింది. ఇకతప్పదన్నట్లు ఆమె ఆగింది. పెటిల్మని మొహంమీద ఒకటిచ్చినట్లు " ఇది మీకు అనవసరం లెండి" అనేసింది. పురుషాహంకారం కాకపోయినా పిల్లచేష్ట కావచ్చు. స్వయంగా లేచెల్లీ అమెచేతులు ముందుకు లాక్కుని చూసాడు.

.....

బహుశా ఈ సంఘటన చాలా పెద్ద మార్పుకు బీజం అవుతుందని ఆమెకు కానీ అతనికి కానీ తెలియదు. ఆమె చేతుల్లో పాత గుడ్డలున్నాయి. అవి ఎంత పాతవి అంటే బైకు తుడుచే గుడ్డ కంటే మురికిగా ఉన్నాయి. అతనికి అప్పుడు అర్ధం అయ్యింది. అతిముఖ్యమైన ఆమె జీవిత అవసరాన్ని అనారోగ్యకరంగా వెళ్ళదీస్తోందని, "వేరేవి కొనొచ్చు కదా శాంతీ" అతనా ప్రశ్నలో ప్రేమను తొణకిస లాడించానని సంబరపడేలోగానే ఇతని తెలియని తనాన్ని సున్నితంగా వెక్కిరిస్తూ ఆమె సమాధానం చెప్పింది. "నేను కూడా టీవీ చూస్తాను. నాక్కూడా పత్రికల్లో వచేప్రకటనలు కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. కాకపోతే మనింట్లో ఇద్దరికి ఇవి కొనాలంటే పాలబిల్లు కత్తిరించాల్సి వస్తుందని ఇలా సర్దుకు పోతున్నాం." సమాచార జ్ఞానం కంటే మించిందేదో మునీశ్వరుల్లా బయటపడని ఈ ఆడవాళ్ళ దగ్గరుంటుంది అని అర్ధం అయినట్లు ఆయన నిశ్శబ్దంగా మారిపోయాడు. ఆమె అతన్ని దాటుకుంటూ మెల్లగా లోపటి గదిలోకి వెళ్ళింది.

కధ ఇప్పుడే మొదలయ్యింది.

◆{{{{౺౾౻౺౾౻౽౿౽౺౻౾౽౿౾¥౾¥౾¥౾}}}◆

1962 లో పుట్టిన అరుణ్ ఇంకా గానుగెద్దు జీవిలా మారలేదు. ఎలాగైనా శాంతికి ఒక ఆరోగ్యకరమైన పరిష్కారాన్ని బహుకరించాలనుకున్నాడు. అలా అప్పుడప్పుడూ ఆమెను సంతోషపెట్టడం తనకి మరింత సంబరం కాబట్టి. బయటి షాపులో ఒక నాప్ కిన్ కొన్నాడు. సెల్లులోస్ కాటన్, పైన్ చెట్ల చెక్కపేడు గుజ్జు లాంటివి మాత్రమే ఉన్న ద్రవాన్ని పీల్చుకుని నిల్వవుంచుకునే ఈమాత్రం గుడ్డ ముక్కలకు ఇంత ఖరీదా? ఆశ్చర్య పోయాడు. ఇంత కాంటే మెరుగైనవి ఇంకా చౌకగా తయారు చెయ్యటం సాధ్యమే అనిపించింది. వెంటనే చకాచకా ఆ ఆలోచనను అమల్లో పెట్టాడు. పరీక్షించమని శాంతి కిచ్చాడు. పెద్దగా బాగాలేదు పాతపద్ధతే నయమని పెదవి విరిచింది ఆమె. ఎడిసిన్ బల్బు కనుక్కునేప్పుడు వెయ్యిసార్లు పరీక్ష చేసి ఉండొచ్చు. ఇప్పుడు రెండోసారి తను పరిశీలించాలంటే మరో నెల వరకు ఆగాలి. ఇలా అయితే మంచి నమూనా సృష్టించడానికి దశాబ్దాలు పడుతుంది. మరో మార్గం వెతకాలి. ఇది అత్యంత రహస్య విషయమే కాదు. అత్యంత నిషిద్ధ కట్టుబాటుగా సమాజం లో ఉండటం తో ఆఖరికి ఈయన గారి అక్కాచెల్లెళ్ళు కూడా ఈవిషయం లో ప్రయోగాలకైతే నువ్వు మయింటికి రాకపోవడమే మంచిదని తేల్చేశారు. మగవాడైన తనకి ఇంత సున్నితమైన విషయంలో మరో మార్గం ఎలా అని ఆలోచిస్తుంటే హఠాత్తుగా మెడికల్ కాలేజి విద్యార్థినులు గుర్తొచ్చారు. నోటితో చెప్పడానికి ఇబ్బందిగా ఉంటే ఫీడ్ బ్యాక్ పత్రాల్లో రాసిమ్మని అడిగాడు. ఈ ధోరణికి చుట్టుపక్కల వాళ్ళు బహిరంగంగానే విమర్శించే వాళ్ళు. వీడొక పర్వర్టు రా అని హేళనలు ఎన్నెన్నో చుట్టుముట్టాయి. ఆఖరికి ఎవరిగురించి ఈ పరిశోధన మొదలెట్టాడో ఆ శాంతి కూడా అశాంతిగా మారింది. వీటన్నిటికీ ప్రతిగానా అన్నట్లు అరుణ్ మరింత కసిగా తన పని కొనసాగించాడు. మెడికల్ కాలేజీ అమ్మాయిలు సైతం ఇంత ముడుచుకు పోతారా అని ఆ సమాధాన పత్రాలను చూసి నైరాశ్యానికి గురయ్యేవాడు.

ఎవరిమీదో ఎందుకు తన మీద తానే ప్రయోగం చేసుకోవాలనే ప్రళయ నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. ఒక రబ్బరు తిత్తి లో ఇంకు పోసి దానికి సెలైను గొట్టం కలిపాడు. తిత్తిని నొక్కినప్పుడల్లా ఇంకు గొట్టం ద్వారా బయటికి వస్తుంది. అంతే కాదు భార్య శాంతి కూడా ఈయన్ని వదిలి బయటికి వచ్చేసింది. విడాకుల పత్రాలూ పంపేసింది. వాటిని పక్కన పెట్టి వంటరి ఇంట్లో ఈయన పరిశోధన మరీ పెంచాడు. వాడిన తర్వాత లోపాలను తెలుసుకునేందుకు used pads తెచ్చి వెనక గదిలో కుప్పలుగా పోసాడు. సరే వాటిని తేవడానికి పడ్డ బాధలు మరో కథ అవుతుంది వీటిని వాడి ఈ పిచ్చోడు వశికరణమో, చేతబడో చేస్తాడేమో నాని అనుమానించి అవమానించిన వారూ వున్నారు.

ఒక ఆదివారం ఈయన దగ్గరకు వల్ల అమ్మ వచ్చింది. ఈ నీచు వాసనకు కారణం, కొడుకు చేపలో, చికెను కూరో వండు తున్నాడు కావచ్చు  అని ముందు అనుకుంది. తర్వాత విషయం తెలిసి షాక్ అయిపోయి శోకాలు పెట్టింది ఆవిడ.

చివరికి కోట్లాది రూపాయల ఖర్చుతో ఉన్న యంత్రాల స్థానం లో 65 వేల రూపాయిల యంత్రాన్ని సృష్టించాడు. అంతేకాదు ఈ గొప్ప ఆవిష్కరణకు పేటెంట్ కూడా లభించింది. 9 వ తరగతి లో చదువు ఆపేసిన అరుణ్ అంతర్జాతీయ విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఉపన్యసించాడు. దేశంలో గొప్ప పురస్కారం "పద్మశ్రీ" ని పొందాడు. టైమ్స్ పత్రిక నిర్వహించిన అత్యంత ప్రభావశీలురైన వ్యక్తుల్లో మోడీ ని, రాహుల్ ని, కేజ్రివాల్ ను తోసి రాజాని ముందుకొచ్చి నిలబడ్డాడు. అయినా సరే ఆయన లక్ష్యం ఇంకా నేరవేరనే లేదంటున్నారు. దేశం లోని 29 రాష్ట్రలలో 23 లో ఇప్పటికే తన జయశ్రీ పరిశ్రమ ద్వారా తక్కువ ధరకే వ్రక్తిగత అవసర వస్తువుని అందుబాటులో కి తీసుకువచ్చాడు. ప్రతి 5 మంది అమ్మాయిల్లో ఒకరు ఈ సమస్యతోనే బడి మానేస్తున్నారు. అధిక సర్వైకల్ కాన్సర్ లకు అందుబాటు లో లేని పరిశుభ్రతే కారణమని అరుణ్ కి తెలుసు అందుకే.
తన పేటెంట్ ను అధిక మొత్తానికి అమ్ముకోకుండా ప్రపంచంలో అన్నీమూలలకూ అది తక్కువ ధరలోనే చేరుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడు ఈ menustual man.

సరే అసలు విషయం చెప్పనే లేదు కదా శాంతి తిరిగొచ్చింది. ప్రపంచం సగౌరవంగా తన భర్త గొప్పతనాన్ని నెత్తి మీద పెట్టుకుందో అర్ధం అయిన తర్వాత తనెంత తప్పుగా అనుకుందో తెలిసొచ్చింది. ఇప్పుడు అరుణ్ తోనే సంతోషంగా కలిసిపోయింది.

■ మొత్తం ఆర్టికల్ ను మొబైల్ మీదనే టైప్ చెయ్యడం తో కొన్ని అక్షర దోషాలు దొర్లాయి. అర్థాన్ని తీసుకుంటూ చదవగలరు.
మూలం : నా ఫేస్ బుక్ పోస్ట్https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1557271544297358&id=100000435816359



Thursday, 25 May 2017

కట్టా శ్రీనివాస్ ౾౾ కెటలిష్ఠుడు ౾౾

థాంక్స్ రా బాబాయ్
టంగ్ స్లిప్ చలపాయ్.

మురికి తొట్టి మూత తీస్తే తీసావ్.
మరకలు తుడిచే పని షురూ అయ్యింది.
రోట్లో నోరు పెట్టావ్ రోకలి పోటు ఎలాగూ తప్పదు.
నువ్వుప్పుడు సారీ అన్నా
నీపక్కనున్న వాళ్ళకి  ఆ మాత్రం ఇంగితమే లేకున్నా.
ఎప్పటినుంచో మా మనసుల్లో   రగులుతున్న మంటలాగవు.

మంత్రి కొడుకువో, ముసలి హీరోవో అయితే.
మా నోళ్లు మొరాయించేవి.
పాత్రల్లేని విలన్ షేడ్ ఉన్న చిన్న కమెడియన్ వేగా,
సూసుకుందాం నీ పెతాపమో మా పెతాపమో.
నీ వెనక ఓ మంద నీడ ఉంటే
మా పరుగు మందగించేది.
మందబుద్ధిలా కనిపిస్తున్నావ్ మకింకేం భయ్యం.
దట్టించిన కోపమున్నా
ఎక్కుపెట్టే భుజం ఇన్నాళ్లుగా దొరకలేదు.

పర్లేదు బాబాయ్
నోటిదూల చపలపాయ్.
గట్టి సపోర్టు నిచ్చావ్.

చెదలు పట్టిన మూలలన్నీ దులపాలంటే
ఎక్కడో అక్కడ మొదలవ్వాల్సిందే.
నీ దెబ్బతో లక్షల చేతుల్లో కర్రలు బిగిసాయి.
వేల నాలుకలు జాగ్రత్తను పులుముకున్నాయి.
వందల నోళ్లు నినదిస్తున్నాయ్.
డజన్ల కొద్దీ సీరియళ్లు సెన్సార్ కత్తెరను వెతుక్కుంటున్నాయ్.
ప్రకటనల్లోని పైత్య ప్రకోపాల పసరు పిసరంతయినా పిండేయ్యాల్సిన ప్రయత్నాల సమయం ఆసన్నమైంది.

దేహానికే ఉండాల్సిన జెండర్
సంస్కృతికి నాటేస్తుంటే.
సృష్టికార్యపు తీపిని
వ్యాపార వస్తువుగా అంగట్లో పెడుతుంటే
ఆత్మగౌరవాన్ని మాత్రమే కాదు.
మొత్తం మనుగడనే కాపాడుకునే
అడుగులు పడాల్సిన సమయమొచ్చింది.
పోన్లే నీ వల్ల అది మొదలయ్యింది.

తేదీ ◆25౽05౽2017

Tuesday, 14 March 2017

కట్టా శ్రీనివాస్ ||వెలుతురికి ముందుమాట||

ఒక వేటగాడి నిశ్శబ్దం ఓటమి కాదు.
ఒక బాణం వెనక్కి లాగబడటం పతనం కాదు.

బిగువెక్కే తంత్రి వత్తిడి కి లోనయినట్లు కాదు.
క్రిందకు ఊరికే బంతి పని అయిపోయినట్లు కాదు.

ప్రతి ఏకాంతం ఒంటరి తనం కాదు.
ప్రతి మౌనం మాటలుడిగి పోవటం వల్ల రాదు.

నిలబడే సత్తువే నీలో ఉంటే....
ఏ అడుగూ వృధాపోదు.

తేది : 14-03-2017

Friday, 10 March 2017

కొత్త విత్తనం కావాలి

అవే మాటలు వాడీ వాడీ
అరిగిపోయి
అర్ధాన్ని కోల్పోయాక
నేనెందుకో మూగగా మిగిలిపోతాను.

అదే నవ్వు పైపైనే
తేలిపోయి
ఆర్ధ్రతంతా ఆవిరయ్యాక
అచ్చంగా స్థబ్దమై మ్రాన్పడిపోతాను.

అదే ఆలింగనం
యాంత్రికమై
చప్పగా పుక్కిలించాక
స్థాణువై నిస్త్రాణంగా నిలబడిపోతాను.

నీ పుట్టిన రోజు నా మనసులో ఈదులాడక
సామాజిక మాద్యమాల స్పురణలో పైకితేలినపుడు
అవేవో చిత్రాలు, అచ్చంగా ctrl V మాటలు
ఎమికాన్లై హడావిడీ చేస్తే
చీకట్లో చిన్నగా నిట్టూర్చేస్తాను.

ఇదంతా నిర్లక్ష్యమనుకుంటావు నువ్వు
నిర్లిప్తతనే పదానికర్ధం వెతుకుతాను నేను
భూమితిరగటం ఆపితే కదా
బొంగరంలా తిప్పే ప్రయత్నం చేసేందుకు.
మొక్కఎదగటం ఆపితే కదా


కొరతకోణాన్ని నింపాలని చూసేందుకు.

Saturday, 25 February 2017

‘మంచి’ నీళ్ళు

పదోతరగతికి ప్రీఫైనల్ పరిక్షలు జరుగుతున్నాయి. పిబ్రవరి నెలే కానీ ఎండలు బాగానే ముదిరాయి. పైగా మూడు సెక్షన్లని కలిపి ఒకదగ్గర కూర్చోబెట్టాలంటే క్లాస్ రూమ్ ఏదీ చాలదు. అందుకే మీటింగ్ హాల్ ని ఆశ్రయించాం. కాకపోతే అదేమో రేకులతో కప్పిన పాత భవనం. ఎండవేడి మరీ తెలుస్తుంది. పిల్లలకు నీళ్లు ఎన్నితాగినా దాహం తీరటం లేదు. సరే అని వాళ్ళకి సరిపడేలా రెండు కూల్ క్యాన్లలో వాటర్ వేయించాను. ఇక పిల్లల ఖుషీ చూడాలి. ఎంత చిన్న సంబరాన్నైనా గుండెల్నిండా నింపుకోవడం పిల్లలకే సాధ్యం అవుతుందేమో. చాలా మంది పిల్లలు థాంక్స్ కూడ చెప్పారు. అయితే దీనివెనక నేను వాళ్ళకే థాంక్స్ చెప్పేంతగా రుణపడ్డ విషయాలు చాలా వున్నాయి. అదంతా వాళ్లకి చెప్పలేదు అర్ధం అవ్వడానికింకా సమయం పడుతుందేమో నన్న అనుమానంతో.

ఆ రోజు సాయంత్రం పదోతరగతి వాళ్ళకి నా సబ్జెక్టులో ఈవెనింగ్ క్లాసుంది. మూడు సెక్షన్ల పిల్లల్ని చెట్టుక్రింద కూర్చోబెట్టుకుని ఎప్పట్లాగానే ఏదో పాఠం చెప్తున్నాను. ఇంతలో నఫీషా అనే ఒకమ్మాయి హటాత్తుగా లేచి తన క్లాస్ వైపు గబగబా పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్ళింది. మామూలుగా అయితే అడిగే వెళ్ళటం అలవాటు కానీ ఏదైనా తప్పనిసరి అవసరం వుంటే అనుమతుల హడావిడేం లేదు వెళ్ళొచ్చని వాళ్ళకి అలవాటు చేసివుండటంతో, మిగతావాళ్ళేం పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. కాకపోతే పాపం ఏమైనా ఇబ్బందొచ్చిందేమోనని నాదొక కన్ను అటువైపు గమనిస్తూనే వుంది. అలా వెళ్ళిన ఆ అమ్మాయి ఒక వాటర్ బాటిల్ తో హడావిడిగా నా దగ్గరకొచ్చి తాగండి సర్ అంటూ ఇచ్చింది. ‘‘ ఎందుకురా మంచినీళ్ళు తెచ్చావ్’’ ఆశ్చర్యంగా అడిగాను. మీరు చాలా సేపట్నుంచి మాట్లాడుతున్నందుకేమో చాలా సార్లు దగ్గొచ్చింది కదా సర్ కొంచెం నీళ్ళుతాగితే సర్దుకంటుంది. ఆ అమ్మాయి సింపుల్ గా చెప్పినా, నాకెందుకో కళ్ళలో నీళ్లు తిరిగాయి. మనం ఈ పిల్లలకు ఏమిస్తున్నాం? ఇంత ఇష్టాన్ని పెంచుకున్నారు. నేను తిరిగి ఏమివ్వగలను. మరేం మాట్లాడకుండా నీళ్ళుతాగి, థాంక్స్ చెప్పి పాఠం కంటిన్యూ చేసాను కానీ మనసులో ఆ సంఘటన అలా తిరుగుతూనే వుంది.

అంతేనా ఉదయం రాగానే టిఫిన్ తిన్నారా సర్ అని అప్పుడే అంతదూరం నుంచి ఎలా రాగలిగారు అంటూ పలకరించే పిల్లలందరి ప్రేమకీ నేను పడ్డ సంబరంతో పోల్చుకుంటే వాళ్ళవల్లనే వచ్చే జీతం నుంచి ఇలా ఖర్చుపెట్టేది చాలా చాలా తక్కువే కదా. గవర్నమెంటు స్కూలు పిల్లలంటే ఫారంలో పెరిగే కోళ్లలాగా తెల్లగా పద్దతిగా ఒకే గదిలో గడగడలాడుతూ వున్నట్లు కనపడక పోవొచ్చుకాక. నాటుకోళ్ళమాదిరి స్వేచ్చగా గంతులేస్తున్నట్లు కనబడొచ్చుగాక. కానీ వీళ్ళ పిలుపులో పలకరింపులో పనుల్లో ఏదో జీవం కనబడుతూ వుంటుంది నాకు. రామాంజనేయ సాయి వాళ్లనాన్న చనిపోయిన దుఃఖంలోనూ ఫోన్ చేయటం. అమ్మనాన్నలను పోగొట్టుకున్న స్పందన నిబ్బరంగా పరిక్షలకోసం ప్రిపేర్ అవుతూ వుండటం మాత్రమే కాదు. పూటగడవని ఇళ్ళనుంచి విధికి ఎదురీదుతూ వస్తున్న మొదటి తరం చదువుల జెనరేషన్ మా దగ్గరే రూపుదిద్దుకుంటోంది. ఒక బ్యాచ్ వెళ్ళిపోతున్నప్పుడు ఏదో వెలితి దాంతో పాటే సంతోషం. మరోబ్యాచ్ సిద్దమవుతూనే వుంటుంది. జీవితంలాగానే వ్యవస్థకూడా ఒక ప్రవాహం కదా. 

 ఈ ప్రవాహంలో నీళ్ళే ఒడ్డుకు రుణపడ్డాయా? ఒడ్డే నీళ్ళకు బాకీ పడిందా? నేనిప్పటికీ ఇదిమిధ్దంగా తేల్చుకోలేకపోతున్నాను.

Saturday, 31 December 2016

నేలకొండపల్లి ఎంత తవ్వినా తరగని ఒక చారిత్రక గని

ప్రాచీన ఆదిమనవుని అడుగుజాడల నుంచి జైనం ఆనవాళ్ళు, అతిపెద్ద బౌద్ధస్థూపం, కోట్లాది రూపాయిల విలువైన బుద్ధవిగ్రహం బయటపడిన ప్రాంతం ఇదే. త్రిపీఠకాలలో ఒకటైన సుత్తపిటకములోని ఐదుమహా నికాయల్లోని మజ్జమ నికాయాన్ని ప్రతిబింబించే ప్రాచీన ప్రాకృతపదాన్ని గుండెల్లో పొదువుకున్న మజ్జిగూడెం వున్నదీ ఇక్కడే. నాసిక్ శాసనం ద్వారా గౌతమీపుత్రశాతకర్ణి ఆధీనంలో వున్న రాజ్యాలలో అస్మకకు చెందిన రాజ్యాభాగాల్లో ఇదొకటి. ఇదే. దక్షిణాపథపతి అనిపిలువబడ్డ ఇక్షాకుడు శాంతమూలుని పాలనలో క్రీస్తుశకం ప్రారంభదశల్లో వున్న ప్రాంతాల్లో ఒకటి. క్రీశ 591 ప్రాంతంలో మహదేవ వర్మ ఖమ్మం దుర్గాన్ని ఏలుతున్న కాలాన్ని పొదువుకుంది. 950 ల నాటికి ఖమ్మం కోటకు తమ గుప్తధనాన్ని వెచ్చించిన ముగ్గురు రెడ్డి సోదరులు(రంగారెడ్డి, లక్ష్మారెడ్డి, వెల్మారెడ్డి) పాలనాదశలను చూసింది. ముదిగొండ చాళుక్యుల్లో రణమర్ధనుడి కుమారుడు మొదటి కుసుమాయుధుడి రాజకీయ కార్యకలాపాలను ప్రస్తావించిన బెజవాడ తామ్రపత్రశాసనంలో ప్రస్తవించబడిన ప్రాంతం. వేంగిదేశ సరిహద్దుప్రాంతంగా కొన్నాళ్ళు కొరవి కొండపల్లి వున్నట్లు పేర్కొన్నారు.

Sunday, 18 December 2016

కొత్తగూడెం జిల్లాలోని కారుకొండ బుద్ద గుహలయాలు

తెలంగాణలో బౌద్ధం ఆనవాళ్లు, కొత్తగూడెం జిల్లాలో గుహాలయం జాడలు

కారుకొండ ధ్యానబుద్ధ శిల్పం ఈశాన్య దిశలోని చిత్రం
ఖమ్మంజిల్లా నేలకొండపల్లిలో బౌద్ధస్థూపం వుంది,పైగా ఇది చాలా పెద్దది కూడా, బౌద్ధం ఈ ప్రాంతంలో ఒక వెలుగు వెలిగింది అనడానికి గొప్పఆధారం. మరి అక్కడొక్కచోటనే వుండి చుట్టుపక్కల లేదా మనకు ఆధారాలు దొరకటం లేదా అని చూస్తే తుడిచిపెట్టబడిన ఆధారాలు ఫినిక్స్ లా అదే చారిత్రక బూదిలోంచి రెక్కలు విప్పార్చుకుంటూ బయటకు వస్తున్నాయి. మొన్నీమద్య నాగులవంచ దగ్గర రామసముద్రంలో దొరికిన నాలుగు పాలరాతి బుద్దప్రతిమలు, ధమ్మ పదానికి గుర్తుగా నిలచిన ధమ్మపేటలోని నాగుపల్లిలో దొరికిన బుద్ధ విగ్రహాలూ ఇదే విషయాని రూఢి పరుస్తున్నాయి. 

తెలంగాణలో భౌద్ధం

బుద్ధుడు శాంతి కాముకుడు. అహింసావాది. ప్రపంచ తాత్త్వికులలో అగ్రస్థానాన్ని పొందినవాడు. ఆరాధనీయుడు. అటువంటి బుద్ధుని ధర్మప్రభోదాలు జీవన మార్గదర్శకాలుగా దేశ విదేశాల్లో విస్త్రుతంగా వ్యాపించాయి. జనులకు నైతిక జీవనాన్ని ధర్మాచరణను ప్రభోధించటంలో ప్రముఖ పాత్రవహించింది బౌద్ధం. నియమబద్దమైన వ్యాప్తికోసం గుహా-స్తూప చైత్య శిల్పాన్ని, పాళీ-సంస్కృత సాహిత్యాన్ని పరిఢవిల్లజేసింది. ఓ వెయ్యేండ్లు క్రీ.పూ 5వ శతాబ్దినుంచి క్రీశ 5వ శతాబ్ది వరకు మహావైభవంగా విరాజిల్లి ప్రజాదరణ పొందిన బౌద్ధం, ఆ తర్వాత ఈ దేశ పాలకుల హిందూమత దురభిమానం వల్ల తను పుట్టిన నేలనుంచి అదృశ్యమైంది. డా.బి.ఆర్.అంబేద్కర్ బౌద్ధ ధర్మ దీక్షా స్వీకారం కారణంగా తిరిగి 1956నుంచి మరోకసారి పునర్వికాస దశ పొందింది.
బుద్ధుని కాలంలోనే బౌద్ధం తెలంగాణకు చేరింది. ఆ తర్వాత ఇతర ప్రాంతాల్లో వ్యాపించింది. ఆయితే ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో దాదాపు 300 బౌద్ధ స్థలాలు కనిపించితే, వాటిలో 10-15 వరకు మాత్రమే తెలంగాణావి. కోస్తాంధ్ర కంటే ఎంతో ముందుగానే ఇక్కడికి బౌద్ధం వచ్చింది అనేది చారిత్రక సత్యమైనప్పటికీ, ఆ ఆధారాలను మిగుల్చుకోవడంలో వెతుక్కోవడంలో తగినంత శ్రద్ధ ఇప్పటివరకూ చూపలేదనేది ఒప్పుకోవలసిన నిజం. 

ఆదిలాబాద్, హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి, వరంగల్ జిల్లాల్లో ఇప్పటివరకు బౌద్ధ నిర్మాణాల ఆనవాళ్లు లభించలేదు. నిజామాబాద్-బోధన్, మెదక్-కొండాపురం, కరీంనగర్-కోటి లింగాల, ధూళికట్ట, పాశిగాం, మీర్జంపేట, నల్గొండ- నాగార్జునకొండ, తిరుమలగిరి, ఫణిగిరి, గాజుల బండ, వడ్లమాకుల, ఏలేశ్వరం, ఖమ్మం- నేలకొండపల్లి, అశ్వారావుపేట(?), కాపవరం. బౌద్ధ స్థూపాలు ఇటుకలు, బంకమన్ను, సున్నం, రాతి పలకల నిర్మాణాలు. ఇటువంటి కొండలున్నా గుహా విహారాలు ఆధారాలను దొరకలేదు. కానీ కొత్తగూడెంలో వున్న ఈ భౌద్ధ ఆనవాలు గుహాలయమనేందుకు సరిపోయేలా వుంది. దీనివివరాలను చూద్దాం. 

ఎక్కడుంది ఈ భౌద్ద గుహాలయం?

కొత్తగూడెం నుంచి ఇల్లెందు వెళ్ళే బైపాస్ రహదారిలో 5 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి అక్కడినుంచి కేవలం ఒక్కకిలోమీటరు ఎడమపక్కగా వున్న కచ్చా రోడ్ లో వెళితే క్వారీగా తొలుచుకుంటూ వచ్చిన కారుకొండ పర్వతం కనిపిస్తుంది. దానికి పడమటి దిక్కున కారుకొండ చెరువు కనిపిస్తుంది. కొండను బలమైన రాళ్ళుదొరుకుతున్నాయని చుట్టూతా పండుని కొరుక్కుంటూ వచ్చినట్లు తొలుచుకుంటూ వచ్చారు. ఈ ప్రాంతానికి కూడా ముప్పు పొంచి వున్నప్పుడు, స్థానికుల నిరసన వెల్లువెత్తింది. తమ ఆరాధ్య దైవం సడాలమ్మ గుడిని, ఆనాదిగా వస్తున్న బుద్దుని రాతిగుండు, దెబోగా గుహలను కూల్చేయవద్దని ప్రభుత్వానికి విన్నవించారు. చాలా ప్రయత్నాల తర్వాత ఎట్టకేలకు ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడంతో ఆ కొంచెం ప్రాంతం వరకూ క్వారీ పనులు నిలిపివేసారు. తెలంగాణా ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత గుహల అభివృద్దికి స్వల్పంగా నిధులు కేటాయించడంతో వాటికి రక్షణగా చుట్టూతా ఇనుపవల వేసారు. రక్షిత కట్టడంగా ప్రకటిస్తూ ఆర్కియాలజీ వారు బోర్డును కూడా ఏర్పాటు చేసారు. 


ఏమున్నాయక్కడ ?

చతుర్ధిశ బుద్ధప్రతిమలతో ఏకశిలా నిర్మిత గోళాకార గుహదేవళం

కారుకొండ గుట్టకు పడమట దిక్కున ఈశాన్య దిశగా పది అడుగుల పైబడిన ఎత్తులో పాతిక అడుగుల పైగా చుట్టుకొలత వున్న ఇసుకరాతిగుండు ఒకటుంది. దానికి నాలుగు దిశల్లోనూ ధ్యానముద్రలో వున్న రూపం వుంది. రాతి గుండులో నాలుగు ముఖాలుగా ఎంచిన దిశల్లో అడుగులోతు గుంటలుగా తొలిచి దానిలోపట ఈ రూపాన్ని మలచారు. బహుదళ పద్మాన్ని ఆసనంగా తీసుకుని ధ్యానస్థితిలో నిర్మలంగా కూర్చుని వున్న ఒకేరకమైన రూపాలు నాలుగువైపులా వున్నాయి. మూర్తి కుడిభుజం వైపున్న దిశలో దీపం వెలిగించే గూడును ఏర్పాటు చేసారు. మరో ప్రత్యేకమైన విషయం ఏమిటంటే ఈ విగ్రహాలకు అత్యంత పురాతనమైన సహజరంగులను వేసారన్న ఆనవాళ్ళు కనిపిస్తున్నాయి. మహాయాన బౌద్ధానికి చెందిన శిల్పాలయివుండొచ్చనిపిస్తున్నాయి. 


Borobudur_ Buddha Statue
Dhyana Mudra, Amitabha is similar to
karukonda buddha silpam

ధ్యానముద్రలో ఎడమ చేతిపై కుడిచేయి
ఎడమ కాలుపై కుడికాలు వేసి వుండటాన్ని గమనించవచ్చు


ధ్యానభంగిమ ప్రత్యేకతలు : భౌద్ధ ప్రతిమాశాస్త్రాన్ని (Buddhist iconography) పరిశీలిస్తే ప్రతిభంగిమకూ ప్రత్యేకమైన అర్ధం వుంది. నిలబడే, కూర్చునే భంగిమలకే కాక చేతివేళ్ళను వుంచే విధానికి కూడా దీనిలో ప్రత్యేకమైన వివరణలు వున్నాయి. ధ్యాన స్థితిలో వున్న బుద్దుడి విగ్రహాల్లో ఎక్కువగా భూస్పర్శాముద్ర కనిపిస్తూ వుంటుంది కానీ ఇక్కడి విగ్రహలలో మాత్రం ధ్యాన సమహిత ముద్ర కనిపిస్తుంది. ఒడిలోకి చేర్చుకున్న ఎడమ చేతిని వెల్లకిలాతిప్పివుంచి దానిపై కుడిచేతిని వెల్లకిలా తిప్పిసున్నితంగా ఆనించివుంచిన ముద్రలో గమనించ వచ్చు. ధ్యానసమాధిస్థితికి ప్రతీకగా దీనిని భావిస్తారు. ముడుచుకున్న కాళ్ళుకూడా పద్మాసన స్థితిలో కాక ఎడమముంగాలిపై కుడముంగాలు చేర్చిన స్థితిలో వున్నది. తిన్నగా వుంచిన వెన్నెముక, పైకెత్తిన తల, ప్రశాంతమైన ముఖం నిటారైన మెడతో తలెత్తికనిపిస్తోంది. ఇటువంటి ఆసన స్థితి ప్రశాంత ధ్యానానికి అత్యంత అనుకూలమైనదిగా చెపుతారు. రావిచెట్టుక్రింద జ్ఞానోదయం అయినప్పుడు సైతం బుద్ధుడు అవలంభించిన ధ్యానపద్దతి ఇదే స్థితిలోనే అని యోగసాధకులు చెపుతారు. ఇటువంటి స్థితి జ్ఞానేంద్రయాలపై వత్తిడిపడకుండా శరీరాన్ని సమస్థితిలో వుంచేందుకు దోహదం చేస్తుంది. చైనాలో చియాంగ్ సేన్ పిరియడ్ లో తయారుచేయించిన బుద్ధప్రతిమలు బ్యాంకాక్ దగ్గర వాట్ బెంచంభోఫిట్ ప్రాంతలో ఇదే ఆసనస్థితిలో వుండటాన్ని గమనించవచ్చు. భారతదేశంలో సైతం అనేక చోట్ల ఇదే రకమైన ధ్యానస్థితిలో వున్న బుద్దప్రతిమలున్నాయి. ఒడిలో భిక్షాపాత్రనుంచుకున్న విగ్రహాలుసైతం భిక్షాపాత్రమినహా మిగిలిన రూపమంతా ఇలానే వుంటుంద. 

కొంత పొడవుగా సాగిన చెవులు, ఉంగరాలు తిరిగిన జుట్టు, బుద్దుని భారతీయ రూపానికి అచ్చమైన ప్రతీకలుగా వున్నాయి. మెడలో ఏదో కంఠాభరణం ఆనవాలు అస్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఎడమభుజం వైపుకు వేసిన వస్త్రపుజాడలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే ఇసుకరాయికావడం వల్ల అనేక శతాబ్దాల కోరివేతతో నష్టపోయిన భాగం కొంత అయితే ప్రధానమైన రూపాన్ని మాత్రం ప్రత్యేకకారణాలతో మనుషసంభంధమైన ధ్వంసీకరణ జరిగివుండొచ్చన్నట్లే కనిపిస్తున్నాయివి. బుద్ధ విగ్రహం వున్న తొలచిన గూడుకు తోరణం మాదిరిగా ప్రత్యేకంగా గాడులను కొట్టి అలంకరించారు. అంతేకాకుండా గూడుకు అడుగు క్రిందనుంచి చుట్టూతా తిరిగొచ్చేలా రెండంగుళాల లోతుతో ఒకగాడిని కొట్టారు. రాతిగుండుకు పై భాగంలో ఖచ్చితంగా మధ్య భాగంలో అడుగు లేదా పద్నాలుగు అంగుళాల భుజం కొలతతో ఒక చతురస్రాకారపు గాడి, దానికి మధ్యభాగంలో మరికొంత లోతుగా వృత్తాకారపు గాడి కనిపిస్తున్నాయి. ఎత్తుగావున్న ఈ భాగంలో రాత్రిపూట దీపం వెలిగించే వారో లేదా. ధ్యానసాధనలో భాగంగా గుడ్రని ఆకారంలో వున్న ఈ రాతిని మొత్తంగా భుద్దుని శిరస్సుగా భావిస్తే ఆ మధ్యలో వున్న భాగాన్ని సహస్రారంగా పరిగణించేవారో, లేక ధాతుగర్భంగా మలచేందుకు ఇదేమైనా సూచనవుతుందో ఇతిమిధ్దంగా ఇప్పటికి దొరికిన ఆధారాలతో తేల్చలేము. ఈశాన్య దిశవైపు చూస్తున్న బుద్ధప్రతిమకు ముందువైపున వున్న రాతిబండకుమధ్యలో ఒక చెట్టుమొలవడం వల్ల నిలవుగా చీలి ఆ వైపు ఒక ప్రత్యేక ద్వారతోరణంటా కనిపిస్తోంది. ఆ మొక్క మొదలు ఇంకా పచ్చిగానే వుంది మళ్లీ మొలకెత్తితే అది ఈ బండలను మరింత చీల్చివేసే ప్రమాదంలేకపోలేదు. గొడ్డలితో నరకటం, పలుగుతో పొడిచిమొదలు తీయటం కంటే యాసిడ్ లాంటి రసాయనాలను వాడి చెట్టుని తొలగిస్తే రాతిగుండుకు నష్టం కలకుండా వాటిని తీసేయడం సాధ్యం అవుతుంది.


బుద్దుడేనా  లేక జైన పార్శనాధుడా?

బహుదళ పద్మాన్ని ఆసనంగా, నాగపడగలను ఛత్రంగా వేసుకుని అచ్చంగా ఇటువంటి ధ్యానముద్రలో కంఠాభరణంతో సహాకనిపించే వారిలో జైనానికి సంభందించి పార్శనాధుడు పోలికలున్నాయి. జైనబసదుల్లోనూ ఇటువంటి పూజలు జరిగేవిధానం వుంది. అయితే జైనంలో దిగంబరత్వం వుంటుంది. బౌద్ధంలో వస్త్రధారణ కనిపిస్తుంది కానీ ఈ బొమ్మలలో వస్త్రదారణ వున్నది లేనిదీ స్పష్టంగా తెలియటం లేదు. 



దెబోగా [Dagobah] గుహలు :

రాతిగుండు నుంచి మరికొంత పడమటి దిశగా వెళ్ళి చూస్తే గుట్టపై కొంచెం ఎత్తులో ఈ రెండు గుహలూ కనిపిస్తాయి. దెబోగా గుహలు అంటే అదృశ్యశక్తులున్న మాంత్రికగుహలని నిజానికి అర్ధం స్టార్ వార్స్ సినిమాలో కూడా మాంత్రిక గుహలకు ఈ పేరే వాడటంతో ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిందీపేరు. ఇసుకరాతికొండలో తొలచిన ఈ గుహల్లో ఒకదానిపై 1986 లో గుట్టమీదనుంచి ఒక పెద్దరాయి దొర్లుకుంటూ వచ్చిపడటంతో ఒక గుహ పాక్షికంగా ధ్వంసం అయ్యింది. 

ఎనిమిదడుగుల ఎత్తుతో పన్నెండడుగుల వెడల్పు ఆరడుగుల వెడల్పుతో గుహలు చక్కటి గదిలా వున్నాయి. ఆరడుగుల ఎత్తులో మూడున్నర అడుగుల వెడల్పున్న రాతి ద్వారాలున్నాయి. ద్వారాలు మూసేందుకు కూడా ఏదో ఇరుసులు లాంటివి తిప్పారనేందుకు గుర్తుగా రెండు పెద్ద గుంటలవంటివి కూడా వున్నాయి. ద్వారాలకు ఎదురుగా ప్రధాన విగ్రహరూపాలు ధ్వంసం తర్వాత కూడా జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే రూపం పోల్చుకునేలా తెలుస్తున్నాయి. వైష్టవ సంప్రదాయంలా కనిపిస్తున్న విగ్రహాలలో మధ్యలో పురుషదేవుడు ఆయనకు రెండువైపులా దేవేరుల విగ్రహాల్లాగా వున్నాయి. ఆభరాలు దండిగా వేయబడివున్నాయి. పైగా కుడిఎడమల వున్న గోడల్లో ద్వారపాలక విగ్రహాల్లాగా రెండు నిలువెత్తు విగ్రహాలున్నాయి. కానీ అవి తర్జని చూపిస్తూ ద్వారపాలన చేస్తున్నట్లుగా కాక ముకుళిత హస్తాలతో భక్తభంగిమలో కనిపిస్తున్నాయి. ఎక్కువగా జనసంచారమేమీ లేకపోవడం వల్ల పురుగులూ, పాములూ దీన్ని ఆవాసంగా చేసుకున్నట్లున్నాయి. నేను సందర్శనకు వెళ్ళినప్పడు విడియో తీస్తుండగా ఒక సన్నని పొడవాటి పాము కాప్ మీదనుంచి చేతిమీదకు జారి ప్రాణభయంతో హడావిడిగా పక్కనే వున్న పొదల్లోకి పారిపోయింది. ఆ తర్వత చూస్తే అంతే మందం వున్న పాము కుబుసాన్ని కూడా ఆ గుహలో గమనించాను. రెండవ గుహలో కూడా దాదాపు అదేవిధమైన స్ట్రక్చర్ కనిపిస్తోంది. అక్కడక్కడ పురాతన సహజరంగుల ఆనవాళ్ళు కనిపిస్తున్నాయి. 

కొత్తగూడెం మండలంలోని కారుకొండ రామవరంలో దెగోబా గుహాల ప్రాంతంలో బంగారు నాణేలు దొరికాయని ఆర్కియాలజీ సైటులో పేర్కొన్నారు. 40 బంగారు నాణేల నిధి పగిలిపోయిన కాంశ్యపేటికలో దొరకాయట. ప్రాధమిక పరిశీలనలో ఇవి విజయనగర కాలానికి చెందినవిగా భావిస్తున్నారు. ఈ మొత్తం నాణేలను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు. 1వ రకం శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలం(1530-1542) కాలం నాటివి రెండవ రకం తుళువ వంశానికే చెందిన అచ్యుతరాయని కాలం(1530-1542) కు చెందినవి. ఒక్కక్క నాణెం బరువు కనీసం 1650 మిల్లీ గ్రాముల నుంచి గరిష్ణంగా 3380 మిల్లీ గ్రాముల వరకూ వున్నాయి. అన్ని నాణేలు దాదాపు గుండ్రని ఆకారంలో వున్నాయి. మొత్తం నాణేల బరువు 117.840 గ్రాములుగా వుంది.   1994-1995 సంవత్సరం కాలంలోనే కాలచక్ర పేరుతో వీటిని విజయవాడ బౌద్ధశ్రీ ప్రదర్శనశాలకు తరలించారు నేలకొండపల్లిలో దొరికిన కోట్లాది రూపాయిల విలువచేసే బుద్దవిగ్రహంతో పాటు ఇవికూడా. ఇప్పటికి అక్కడే ఉన్నాయి. ఆ నాణేలు విజయనగర కాలం నాటివని వాటిపైనున్న లిపి మరియు సంకేతాల ఆధారంగా నిర్దారించారు. అంటే విజయనగర రాజ్యపు కాలంలో ఇక్కడ విరివిగా పూజాదికాలు జరిగేయని భావించవచ్చు. బహుశా ముడుపులుగా వేసినవో లేదా ఏదైనా నిర్మాణం కోసం వాడిన నాణేలో భూగర్భంలో కలిసి ఇప్పటికి దొరికివుంటాయి. విగ్రహాలు శిధిలమైన విధానం చూస్తే కేవలం వాతావరణ కోరివేత వల్లమాత్రమే అవిధ్వసం అయినట్లనిపించదు. ప్రత్యేకంగా శత్రుమూకల దాడిలో ధ్వంసం అయినట్లు సులభంగా అర్దం అవుతుంది. 






శిల్పం మధ్యలో ఇరుక్కున కుబుసాన్ని కూడా చూడండి
ప్రస్తుతం నిరుపయోగంగా వున్న పాఠశాల భవనం ఇదే



శ్రీకృష్ణ దేవరాయల కాలానికి చెందిన నాణేలు బాలకృష్ణ భగవానునికి సంభందించినవి, బొమ్మవున్న వైపు బాలకృష్ణుడు కూర్చుని వున్న భంగిమ కనిపిస్తుంది. ఎడమకాలుని పూర్తిగా వంచి కింద కూర్చుని వుంటాడు. కుడికాలను మాత్రం కొంతవంచి ఎడమకాలుకి క్రింద పెట్టడం గమనించవచ్చు. కుడి చేతిలో వెన్నముద్దను పెట్టుకుని ఎడమ చేతిని ఎడమ మోకాలుకు ఆనించి వుంచిన భంగిమను గమనించవచ్చు. నారాయణావతారం అనిచెపుతున్నట్లు శంఖ చక్రాలను ఎడమ కుడి పక్కలలో గమనించవచ్చు.
ఇక బొరుసు వైపు శ్రీ ప్ర తా ప కృ ష్ణ రా య అనే అక్షరాలను గమనించ వచ్చు. 

రెండవరకమైన బంగారు నాణేలు రెండుతలల గంఢభేరుండ పక్షి రకానికి చెందినవి. బొమ్మ వైపు దీనిలో రెండుతలల గంఢభేరుండ పక్షి
పైపైకి ఎగురుతున్నట్లుగా చిత్రించి వుంది. ఇవి కూడా గుండ్రని నాణేలే, గంఢభేరుండ పక్షికి రెండు వైపులా ఒక్కో ఏనుగును చిత్రించారు.
పక్షి తన తోకను కాళ్ళను క్రిందవైపున ఆనించి వుంచింది. రెండు మెడలనూ కలుపుతున్న దగ్గర ఒక కంఠాభరణం వంటి నిర్మాణం వుంది.
బొరుసు వైపు గమనిస్తే శ్రీ ప్ర తా పా చ్యు త రా య అనే అక్షరాలున్నాయి. 


గుట్టకు వేరే దిక్కుల్లో ఆధారాలుండేవా?

కారుకొండ గుట్టకు పటమటి దిక్కు పల్లంగా వుంది ఆ వైపునే కారుకొండ చెరువు కూడా వుంది. అప్పట్లో ఏ బౌద్ధ ఆరామాన్ని లేదా చైత్యాన్ని గమనించినా నీటివసతిని ఆదరవుగా చేసుకునే వాటిని ఏర్పాటు చేసినట్లు గమనించవచ్చు. అదే విధంగా ఈ నిటివసతిని ఆధారంగా చేసుకున్నారని భావిస్తే. ఇక్కడ నివసించే వారి అవసరాలకు తటాకం వినియోగపడేదని భావించవచ్చు. పైగా చెరువునుంచి ఉదయం పూట తూర్పు దిశగా తిరిగి సూర్యనమస్కారం వంటివి చేస్తే అదే దిశలో ఈ బుద్ద శిలాగోళం కూడా కనిపిస్తూ వుంటుంది. అంతమాత్రాన మిగిలిన దిశల్లో ఎటువంటి ఆధారాలు ఉండవు అనుకునేందుకు ఏమీ లేదు. బౌద్ధారామాలు విలసిల్లిన చోట పెద్దపెద్ద నగరాలవంటి నిర్మాణాలే వుండేవి. భూగర్భంలో మరింకేమైనా చారిత్రకఆధారాలు దాగున్నాయేమో మరింత లోతుగా గమనించాల్సిన అవసరం కూడా వుంది.
కారకొండ చెరువు ఇదే
కారుకొండ తటాకం నుంచి కనిపిస్తున్న గుట్ట


సీతమ్మ పాదాలు

కొత్తగూడెం నుంచి ఇల్లెందు వెళుతున్న బైపాస్ రోడ్ లోనే కారుకొండ గుట్టకు ఉత్తరదిక్కున రోడ్డుమీద సీతమ్మ పాదాల పేరుతో రాతిమీదున్న ముద్రలను పూజిస్తున్నారు. పెద్ద రాతిమీద వస్తువులను అరగదీయటం వల్ల ఏర్పడిన నున్నటి గుంటలు మూడు వున్నాయి. వాటి పక్కనే నునుపు దేలిన పొత్రంవంటి రాళ్ళు కూడా కనిపిస్తున్నాయి. రాతిపనిముట్లకాలంలో ఆదిమానవుడు ఉపయోగించిన పనిముట్లమాదిరిగా ఇవికనిపిస్తున్నాయి. ఈ క్యుప్యూల్స్ గురించి మరికొంత లోతుగా అద్యయనం చేయవలసివుంది. దక్కన్ పీఠభూమి ప్రాంతంలో ఎప్పటినుంచో జీవరాశివుండేదని ఆదిమానవులు ఈ ప్రాంతమంతా తిరుగాడారని ఇప్పటికే అనేక నిర్ధిష్టఆధారాలతో నిరూపించబడింది. మన రైల్వే మార్గమంతా సిస్టులు, కైరెన్లు అనబడే రాక్షసగుళ్ళమీదుగానే వెళ్ళిందని ప్రఖ్యాత చరిత్ర కారులు ఆదిరాజువీరభద్రరావుగారు పలుమార్లు పేర్కొన్నారు. అటువంటి ఆదిమానవుల ఆవాసాలకు జంతువులనుంచి ఎండావానలనుంచి రక్షించుకునేందుకు ఇలా చక్కటి కొండ పక్కనే వాగు వుండటం ఎంతైనా ఉపయోగకరమైన అనువైన ఆవాసం అవుతుంది. సహజంగా జైనం కానీ ఆ తర్వాతి బౌద్ధం కానీ ప్రాధమిక ఆవాసాలను ఆధారంగా ఆలంబనగా చేసుకునే వారివారి బసదులను పునర్నించారు. వాటిని ధ్వంసం చేస్తూ ఆ తదనంతర కట్టడాలు ఏర్పడ్డాయని చరిత్ర చెపుతున్న నిజం. 

సీతమ్మ పాదాలుగా పిలువబడుతున్న ప్రాంతం 

ఆదిమానవుల ఆవాసంగా ప్రతీకాత్మక చిత్రం

హేమచంద్రాపురం



కారుకొండ గుట్ట వున్న ప్రాంతం హేమచంద్రాపురం అనిపిలుస్తున్నారు. ఈ పేరురావడం వెనక వున్న కథను స్థానికులు చెప్పినదాని ప్రకారం. గతంలో ఈ ప్రాంతపై జమిందారుగా అధికారాలను స్వంతంగా 700 ఎకరాలను కలిగివున్న కొండపల్లి గోపాలరావుగారి అబ్బాయిపేరు హేమచంద్రరావు, ఆ హేమచంద్రరావుగారి పేరుమీదుగా ఏర్పడినదే హేమచంద్రాపురమట. అట్లాగే కారుకొండ గుట్టకు దక్షిణం వైపున వున్న జుబ్లీపురానిది మరో చిత్రమైన కథ స్థానిక CSI చర్చి జుబ్లీ సెలబ్రేషన్స్ సందర్భంగా బిషప్ హజరయ్యగారిచ్చిన స్థలంలో ఏర్పాటయిన వాడకట్టుకు జుబ్లిపురంగా నామకరణం చేసారట. ఈ వివరాలను జూబ్లిపురం గ్రామస్థుడు శ్రీ కనక సుందరం తెలియజేసారు. ఈయన కొన్నాళ్ళు సింగరేణిలో పనిచేసి రిటైర్ అయ్యారట. మొదట్లో ఎక్కువ కుటుంబాలుండేవి వారికోసం ప్రభుత్వం ఆ ప్రాంతంలో ఒక పాఠశాలను కూడా ఏర్పాటు చేసారు అయితే కాలక్రమంలో రోడ్డుకు దగ్గరగా వుండటం కోసం వారి ఇండ్లను హేమచంద్రాపురం వైపుకు మార్చడంతో జూబ్లిపురం జనాభా దానితోపాటే బడికొచ్చే పిల్లలు ఎవరూ లేకపోవడంతో బడి భవనాలు పూర్తిగా శిధిలాలుగా వదిలేసారు. నిజానికి వాటిని కారుకొండ గుహాలయాల విశిష్టతను తెలియజేసే మ్యూజియం వనరుగా అదేసమయంలో తాత్కాలిక వసతిగృహంగా కూడా వినియోగించుకునే ఏర్పాట్లు చేయవచ్చు. దానివల్ల అంత ఖర్చుతో నిర్మించిన భవనాలు వృధాగా శిధిలమైపోవడం కాకుండా సరైన పనికి ఉపయోగపడ్డట్లవుతుంది. అన్నట్ల ఈ భవనానికి నీటి వసతి, విద్యుత్తు కూడా అందుబాటులో వున్నాయి. 

గ్రామదేవతగా సడాలమ్మ పూజలందుకునేది ఇక్కడే
గిరిజనుల కొలుపులు ప్రతీకాత్మక చిత్రం

సడాలమ్మ దేవత


ఏదో రాయితెచ్చి పసుపుకుంకుం బొట్లు పెట్టి దణ్ణం పెట్టేస్తున్నారు పైగా కనీసం ఆకారం అందంగానైనా చెక్కిలేదు. తొచినదేదో చేస్తున్నారు గ్రామస్థులు అనుకుంటూ చాలా మంది సులభంగా ఈ గ్రామదేవతను తీసేస్తుంటారు కానీ కొంచెం లోతుగా పరిశీలస్తే గ్రామదేవతలు చాలా పురాతన సంస్కృతికి నిలువెత్తు సాక్ష్యాలు. మాతృస్వామ్య వ్యవస్థకాలంలో ప్రారంభమైన అమ్మదేవతల ఆరాధన పురుషాధిక్య సమాజపు కట్టడులనుతట్టుకుంటూ నిలబడి అనేక ఆనవాళ్ళను మనకోసం అందించేలా చేసింది ఈ గ్రామదేవతలు, సప్తమాత్రుకలు, గిరిజన దేవతలు వంటి వారే. అలాగే సమ్మక్క, సారలమ్మలు కాకతీయ సామ్రాజ్యంలో ప్రతాపరుద్రుడిని ఎదిరించి నిలబడిన శౌర్యాన్ని రెండెళ్ళకొకమారు వచ్చే జాతర ఆధారంగా గుర్తుపెట్టుకుంటున్నాం. కానీ ముసలమ్మ, నాగులమ్మ, సడాలమ్మ, బాపనమ్మ వంటి కోయ నారీమణుల గురించిన కథలు వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాలలో ఆ సరిహద్దుల్లో వున్నాయి. కానీ ఆ కథలను చెప్పేవారు దొరకటం లేదు. పటం కధలు కులపురాణాల్లాగా కోయలలో డోలీలు కోయభాషలో ఆయాకథలను చెప్పేవారు. కానీ ఇప్పుడు అటువంటి వారే కనిపించడం లేదు. పైగా పోలవరం పేరుతో అత్యంత ఆదివాసులను ఉన్నచోటునుంచి తరలిస్తున్నాం. తిండి నీరు ఆవాసం దొరికేలా చేయగలమేమో కానీ వారి నరనరాల్లో ఇంకిపోయివున్న సంస్కృతి వారి తరంతోనే చచ్చిపోకుండా కాపాడగలమా. డిష్ యాంటెన్నా మధ్య, టెలిఫోన్ వైర్ల వలల్లో వారి జీవితాలు చిక్కుబడి గందరగోళపడిపోకుండా సాఫీగా నడిచేలా చేయగలమా? ఈ సడాలమ్మ కథకూడా ఎక్కడో ఏ గిరిజన డోలీ మెదడులో బ్రతికుందో వెతికి చెప్పించుకోలేకపోతే అది అతనితో పాటే చితిలో నిశ్శబ్దంగా కాలిపోవడం ఖాయం. పినపాక ప్రాంతంలోనూ సడాలమ్మ జాతర వసంతకాలం ఆరంభం అంటే మార్చినెలలో జరుగుతుంది. వనదేవత రాక సందర్భంగా లక్ష్మీదేవిని తోడ్కొని వెళ్లి కొండ ప్రాంతంలో వన దేవతకు ఎదుర్కోలు పలికి డప్పువాయిద్యాలతో గద్దెకు తరలించడం.. వనదేవత రాక సందర్భంగా పెద్దవాగు వద్ద సంతాన ప్రాప్తి కోసం అధిక సంఖ్యలో మహాళలు వేచి ఉండగా గిరిజన పూజారి వడ్డే వన దేవతను గిరిజన మహిళల పైనుంచి తోడ్కొని వెళ్లారు. తమకు ఆ వనదేవత దీవనెలు అందినట్లు భావిస్తారు. ఆ తర్వాత భక్తులు కానుకలు, బెల్లం, మొక్కుబడులను దేవతలకు సమర్పించుకుంటారు. రాత్రి వనదేవతను, సడాలమ్మ తల్లిని గోదావరికి తరలించి అక్కడ పుణ్య స్నానాలు చేయించి మళ్లి గద్దె పైకి తోడ్కొని రావడం అనేది గిరిజన ఆచారంగా పినపాక ప్రాంతంలో జరుగుతుంది. ఇక్కడ కూడా మొక్కులు చెల్లించుకోవడం మనం గమనించవచ్చు. 


ప్రపంచస్థాయి మ్యూజియం ఏర్పాటుకు తెలంగాణ ప్రణాళిక 

తెలంగాణలోని బౌద్ధమత అవశేషాలన్నీ ఒకచోట చేర్చి అతి పెద్ద మ్యూజియం ఏర్పాటు చేయాలని ముఖ్యమంత్రి కే చంద్రశేఖర్‌రావు యోచిస్తున్నారు. గత మే నెలలో నాగార్జునసాగర్‌లో ప్రజాప్రతినిధులకు శిక్షణా శిబిరాలు నిర్వహించినపు సాగర్ పరిసర ప్రాంతాల్లో పర్యటించిన సీఎం అక్కడ నిర్మాణంలో ఉన్న థీమ్ పార్కును సందర్శించి అభివృద్ధికి అనేక సూచనలు చేశారు. ఇక్కడ ప్రపంచస్థాయి మ్యూజియంను అభివృద్ధి చేయాలని ఆదేశించారు. మ్యూజియంతో పాటు సుమారు 500 ఎకరాల్లో మైసూరు బృందావనం మాదిరిగా ధీమ్ పార్కును అభివృద్ధి చేయాలని నిర్ణయించారు. ఇందుకోసం యాదగిరిగుట్టలాగే ఒక ప్రత్యేక అథారిటీ ఏర్పాటు అంశాన్ని పరిశీలించాలని అధికారులకు సూచించారు. ఇపుడు ఈ మ్యూజియంలోకి వివిధ బౌద్ధమత అవశేషాలను తరలించాల్సి ఉంది. సాగర్ డ్యామ్ పక్కన ఏర్పాటవుతున్న ఈ మ్యూజియంలోకి ఇంతకుముందు డ్యామ్ గర్భంలో లభించి తరలించిన పురాసంపదను వెనక్కి తెచ్చుకోవాల్సి ఉంది. అలాగే కాలచక్ర పేరుతో తరలించిన స్థూపాలు శిల్పాలు ఇతర ఆనవాళ్లను కూడా తీసుకురావాలి. నల్లబంగారంతో రాష్ట్రానికి సిరులవన్నెలద్దే ఈ ప్రాంతం ఇప్పుడు జిల్లా కేంద్రంగా కూడా మారింది. దీనికి సహజంగానే వున్న అత్యంత అరుదైన పర్యాటక ఆకర్షణలను వెలుగులోకి తీసుకు రావడం వల్ల ఖ్యాతితోపాటు, పర్యాటక ఆదాయం కూడా పెరుగుతుంది. 


Referance

ఈ గుహల గురించి ఆర్కియాలజీ వారు అధికారికంగా ప్రచురించిన సమాచారం ఇది
తెలంగాణ మ్యూజియం లో పొందుపరచిన బొమ్మ. రాతిగోళం చుట్టూ పిచ్చిపిచ్చిగా
మొక్కలూ వృక్షాలూ పెరగటాన్ని గమనించవచ్చు.


@ సడాలమ్మ : బుద్ద విగ్రహం దగ్గర్లో కొలువొందిన దేవత, సమ్మక్క సారలమ్మల లాగానే గిరిజన వీరవనిత కావచ్చని ఒక కథనం. పాండవులలో చిన్నవాడైన సహదేవుని పేరుమీదుగా ఈ సడాలమ్మ పేరు వచ్చి వుండొచ్చని మరొక కథనం 

@ దెగోబా : విచిత్ర మాంత్రిక గుహలు అన్న ఉద్దేశ్యంతో పెట్టిన పేరు. Dagobah is a solar system in the Star Wars films, The Empire Strikes Back and Return of the Jedi. It also appears in a deleted scene from Revenge of the Sith. Yoda went into exile on Dagobah after a lightsaber battle with Darth Sidious.

"That place… is strong with the dark side of the Force. A domain of evil it is. In you must go." "What's in there?" "Only what you take with you."

The Cave of Evil, also known as the dark-side cave, was a large, dark side-infested hollow located under a gnarltree on the swamp planet of Dagobah. Entering the cave gave an individual the ability to see an apparition of a possible dark future.

@ గవిడి మంగయ్య గారు శ్రీకంఠ ఉమామహేశ్వరుని ఆలయం కోసం స్థల దానం చేసిన వ్యక్తి
@ కె సాయి గోపాల్ గారి తండ్రిగారి పేరుమీదుగానే హేమచంద్రాపురాన్ని గోపాలరావు జమిందారు గారు కట్టించారట. సాయిగోపాల్ గారు ప్రస్తుతం ఇండియన్ గ్యాస్ లో మేనేజర్ గా చేస్తున్నారు నంబరు 9394775014
@ కనకసుందరం : మాజీ సింగరేణి ఉద్యోగి, జుబ్లీపురం వివరాలను తెలిపిన వ్యక్తి.

@ శ్రీ హరిప్రసాద్ : వృత్తిరీత్యా హిందీపండిట్ నాతోపాటు ఈ వివరాల కోసం పర్యటించిన మిత్రులు.

@ G.Chandra Reddy, 'Rock-cut Buddhist Monuments of Karukonda', PAPHC. vol.12, 1988 (ఈ మెటీరియల్ ఇంకా దొరకవలసి వున్నది మిత్రులెవరిదగ్గరయినా అందుబాటులో వుంటే దయచేసి వివరాలివ్వగలరు)


Saturday, 17 December 2016

తెలంగాణలో బౌద్ధం ఆనవాళ్లు -మలయశ్రీ

బుద్ధుడు శాంతి కాముకుడు. అహింసావాది. ప్రపంచ తాత్త్వికులలో అగ్రేశరుడు. ఆరాధనీయుడు. ఆ మహనీయుని ధర్మప్రబోధం బౌద్ధం- దేశ విదేశాల్లో వ్యాపించింది. జనులకు నైతిక జీవనాన్ని ప్రసాదించుటతోపాటు గుహా-స్తూప చైత్య శిల్పాన్ని, పాళీ-సంస్కృత సాహిత్యాన్ని వ్యాప్తి చేసింది. ఓ వెయ్యేండ్లు క్రీ.పూ 5వ శతాబ్దినుంచి క్రీశ 5వ శతాబ్ది వరకు మహావైభవంగా విరాజిల్లి ప్రజాదరణ పొందిన బౌద్ధం, ఆ తర్వాత ఈ దేశ పాలకుల హిందూమత దురభిమానం వల్ల తన పుట్టిన నేలనుంచి అదృశ్యమైంది. డా.బి.ఆర్.అంబేద్కర్ బౌద్ధ ధర్మ దీక్షా స్వీకారం కారణంగా తిరిగి 1956నుంచి పునర్వికాస దశ పొందుతున్నది.
బుద్ధుని కాలంలోనే బౌద్ధం తెలంగాణకు చేరింది. ఆ తర్వాత ఇతర ప్రాంతాల్లో వ్యాపించింది. ఆయితే మన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో దాదాపు 300 బౌద్ధ స్థలాలు కనిపించితే, వాటిలో 10-15 వరకు మాత్రమే తెలంగాణావి. కోస్తాంధ్ర కంటే ఎంతో ముందుగానే ఇక్కడికి బౌద్ధం వచ్చింది అనేది చారిత్రక సత్యం.

ఫేస్ బుక్

Tweets

లంకెలు